از نويسندگان معاصر ايران نخستين‌بار مرحوم محمد امين خنجى به سال ١٣٣٦ زندگينامه مفصلى از فضل اللّه روزبهان در نشريه «فرهنگ ايران زمين» بچاپ رسانيد. مرحوم قزوينى نيز در يادداشتهاى خود (جلد اول و سوم) مطالبى درباره او آورده است. آقاى منوچهر ستوده در سال ١٣٤١ كتاب «مهمان‌نامه بخارا» را بچاپ رسانيده و در مقدمه آن شرح حال جامعى از او درج كرده است.

از خاورشناسان بنام معاصر پرفسور مينورسكى شرح حالى از او در مقدمه ترجمه ملخص تاريخ «عالم‌آرا» به انگليسى منتشر كرده است‌[٢]، والترهينتس آلمانى نيز در كتاب خود «تشكيل دولت ملى در ايران» به شرح حال او پرداخته و اهميت و ارزش تاريخ «عالم‌آرا» ى او را مورد توجه قرار داده است.[٣]

علامه جليل آية اللّه عظمى آقاى سيد شهاب الدين نجفى مرعشى در مقدمه عربى بر جلد اول و دوم «احقاق الحق» قاضى نور اللّه شوشترى، اطلاعات اضافى باارزشى درباره فضل اللّه و تأليفات او بدست داده‌اند. ايشان فضل اللّه را به عناوين حكيم و عارف و صوفى و محدث و شاعر و اديب و از اعاظم علماى شافعى در عصر خود توصيف كرده‌اند. از جمله اطلاعات اضافى كه از نوشته‌هاى ايشان مستفاد مى‌شود اين است كه اعقاب روزبهان در مصر و لار و هندوستان و ماوراء النهر باقى بوده و ترجمه حال برخى از آنها در تذكره‌هاى مربوط به بزرگان قرون يازدهم و دوازدهم هجرى درج شده است. ديگر آن كه فضل اللّه، تعليقاتى بر «احياء العلوم» غزالى و بر كتب درسى متداول در آن روزگار مانند «كشاف زمخشرى» و «شرح مواقف» و

[١] -تشكيل دولت ملى در ايران، ترجمه آقاى كيكاووس جهاندارى، انتشارات خوارزمى، صفحه ١٤٨ تا ١٥١ تهران ١٣٦١.

[٢] -احسن التواريخ صفحه ١٧٤، بارودا ١٩٣١.

[٣]

persia in ad ٨٧٤١- ٠٩٤١ an Abriged Translation of Tarikh- i- Alam- Ara- Yi Amini Royal Asiatic society Monographs London ٧٥٩١