دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٠ - ١/ ٣ سوء استفاده استعمارگران

آنان دارند. به گونه طبيعى، كشورها و قدرت‌هايى كه تفرقه در ميان مسلمانان را در سياست كارى خود دارند، از اين گرايش‌ها سود مى‌جويند و تلاش مى‌كنند به گونه‌اى آنها را ساماندهى كنند تا بهترين بهره‌ورى براى آنان فراهم آيد.

در دو قرن اخير كه پاى اروپائيان به جهان اسلام باز شد، آنان از هر فرصتى براى موج‌سوارى و تحت فشار گذاشتن دولت‌هاى محلّى استفاده كرده‌اند. يكى از معمول‌ترين روش‌هاى آنان در سرزمين‌هاى عثمانى، ايران و هند، دفاع از اقليت‌هاى مذهبى بوده است. آنها هميشه حمايت از فرقه‌ها را بهانه‌اى براى دخالت در امور داخلى اين كشورها قرار داده‌اند.

براى نمونه، از زمانى كه بابيت در ايران مطرح شد و دولت قاجارى با هدايت اميركبير به شدّت با آن برخورد كرد، اروپايى‌ها و روس‌ها براى منافع خود سعى كردند تا خود را در اين ماجرا وارد سازند و از آن استفاده كنند. گفته‌اند كه سفارت روسيه در جريان اعدام ميرزا على‌محمّد باب، مداخلاتى داشته است. برخى حتّى حمايت منوچهرخان معتمد الدوله، حاكم مسيحى الأصل و تفليسى‌تبار اصفهان، را از وى مشكوك مى‌دانند.

اين در مرحله نخست بود؛ امّا در دوره‌اى كه بهائيت با هدايت ميرزا حسينعلى بهاء شكل گرفت، مداخله و حمايت روس‌ها و سپس انگليسى‌ها خيلى جدّى‌تر شد. در اين مرحله، بر اساس شواهدى كه ارائه شده، هدايت كلّى را دشمنان خارجى ايران عهده‌دار بوده‌اند.[١]

اين نوع از نفوذ و حمايت در ماجراى مهدويت غلام احمد قاديانى بيشتر بود؛ زيرا وى رسماً ستايشگر انگليس بود و در اين باره، هيچ امر پنهانى وجود نداشت.

از اين رو، حمايت قدرت‌هاى خارجى از برخى اقدامات اختلافىِ اين گروه‌ها، در جهت سياست خارجى و منافع ملّى آن كشورها و قدرت‌ها تلقّى مى‌شود.

[١]. براى آگاهى تفصيلى از حمايت‌هاى همه‌جانبه قدرت‌هاى سلطه‌گر از بابيت و بهائيت از ابتدا تا كنون، ر. ك: بهائيان، سيّد محمّدباقر نجفى: ص ٥٨٩( فصل دوم: حمايت سياست‌هاى خارجى).