درگذشت امام قاسم، مردمانى به وى پيوستند و در دوره امام مؤيّد، نيروهاى ترك در برابر وى شدند؛ امّا به تدريج، دست از اين ادّعاها برداشت تا آن كه به سال ١٠٦٢ ق در گذشت.[١] اين خبر، بيشتر، از اين زاويه ارزشمند است كه بحث ادّعاى مهدويت، در ميان زيدى‌هاى يمن نيز استمرار داشته است.

٤٢. منصور اوشيرما چچنى در سال (م ١٢٠٠ ق)

حوالى سال ١٧٨٥ م، مردى با نام منصور اوشيرما از اهالى چچن، حركتى را بر ضدّ روسيه آغاز كرد و در سال ياد شده، توانست شكست سختى بر نيروهاى كاترين دوم وارد كند. او در سال ١٧٩١ م دستگير شد و در سال ١٧٩٤ م در زندان در گذشت. انعكاس اين اخبار در استانبول آن وقت، به عنوان يك حركت اسلامى با استقبال رو به رو شد.[٢]

در باره وى اطّلاعات مفصّلى در مآخذ روسى، تركى و عربى آمده است؛ اما كمتر به ادّعاى مهدويت وى اشاره شده و بيشتر، از ديد يك مبارز چچنى عليه سلطه روس‌ها به وى پرداخته شده است.[٣] با اين حال، يك دانشمند مغربى معاصر كه‌

[١]. طبقات الزيديّة الكبرى: ج ٢ ص ١١٧٢.

[٢]. ر. ك: جهود الإصلاح و التحديث فى آسيا الوسطى: ص ١٣( به نقل از پاورقى الرحلة المكناسى: ص ١٠٥).

[٣]. آقاى گودرز رشتيانى با جستجو در برخى از منابع روسى در باره وى نوشته است: مشخّص شد كه از نظرطرفداران شيخ منصور، او به نوعى مهدى موعود يا رهبرى مقدّس تلقّى مى‌شده است. اين كه خود منصور تا چه حد بر آن اصرار مى‌كرده و يا تكذيب نموده، مشخّص نيست. وقوع چند زلزله قوى، يكى در دوازدهم و سيزدهم فوريّه ١٧٨٥ م و ديگرى، چهارم مارس ١٧٨٥ م كه علاوه بر چچن، در همه قفقاز شمالى احساس شد، در جلب توجّه اهالى داغستان و چچن و افزايش طرفداران شيخ منصور تأثير زيادى داشت و از نظر افكار عمومى، مؤيّد ادّعاى شيخ منصور در فرا رسيدن آخر الزمان بود. از اين رو، فرماندهان روسيّه در بيانيّه‌هاى خود، محمّد صلى الله عليه و آله را آخرين پيامبر مى‌دانستند و شيخ منصور را پيامبر دروغين مى‌خواندند، به اين اميد كه از طرفداران او كاسته شود. در آرشيو تركيّه( احتمالًا نخست‌وزيرى تركيّه) سندى است مبنى بر اين كه:« امامان جمعه و جماعات مساجد مهمّ عثمانى در خطبه‌هاى خود، خواستار عدم حمايت از شيخ منصور شدند و تأكيد مى‌كردند كه او مهدى نيست و كذّاب است». منبع آن، كتاب شيخ منصور تأليف قتلى محمّد باتيرگرى اوغلى تكليف( ر ر ر ر ل ر ر) است. اين شخص از مسلمانانى بود كه در ارتش روسيّه در جنگ با عثمانى شركت داشت و احتمالًا در ١٩١٧ م درگذشته است. اين كتاب به اين مشخّصات در پترزبورگ چاپ شده است: قارالكوا. م. آ، شيخ منصور آناپه‌اى.