دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٣ - ٣/ ١ جهل

كه در حديثى از امام باقر عليه السلام، براى هر مدّعى رهبرى، هوادارانى فرض شده است.

متن حديث اين است:

لَيسَ مِن أَحَدٍ يَدعُو إِلَى أَن يَخرُجَ الدَّجَّالُ إِلَّا سَيَجِدُ مَن يُبايِعُه.[١]

تا هنگام خروج دجّال، هيچ كس نيست كه مردم را [به خود] بخواند، مگر اين كه به زودى، افرادى را مى‌يابد كه با او بيعت كنند.

در ميان زمينه‌هاى گوناگون پذيرش ادّعاهاى مهدويت، فقر فرهنگى، فساد سياسى و اجتماعى و مشكلات اقتصادى، مناسب‌ترين زمينه‌هاى فريب دادن ساده‌انديشان و رونق بازار مدّعيان دروغين مهدويت اند.

٣/ ١. جهل‌

مى‌توان گفت كه فقر فرهنگى، جهل و پيروى كوركورانه، بيشترين نقش را در پيدايش مدّعيان دروغين مهدويت، و پذيرش ادّعاهاى آنان دارد.

شايد نخستين پرسشى كه با ملاحظه «گزارش مدّعيان دروغين مهدويت» به ذهن مى‌رسد، اين است كه: چگونه اين همه مدّعيان توانسته‌اند عدّه‌اى را فريب دهند و با دروغ، از آنها براى مقاصد خود، سوء استفاده نمايند؟

پاسخ اين سؤال را به روشنى مى‌توان از سخنان حكيمانه امام على عليه السلام در باره مردم‌شناسى در يافت.

النّاسُ ثَلاثَةٌ: فَعالِمٌ رَبّانِيٌ، وَ مُتَعَلِّمٌ عَلى سَبيلِ نَجاةٍ، وَ هَمَجٌ رَعاعٌ أتباعُ كُلِّ ناعِقٍ (صائِحٍ) يَميلونَ مَعَ كُلِّ ريحٍ، لَم يَستَضيؤوا بِنورِ العِلمِ، وَ لَم يَلجَؤوا إلى رُكنٍ وَثيقٍ.[٢]

مردم، سه گروه اند: دانشمند ربّانى، دانشجو در راه رستگارى، و دنباله‌روهاى هر

[١]. الكافى: ج ٨ ص ٢٩٦ ح ٤٥٦.

[٢]. نهج البلاغة: حكمت ١٤٧.