دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١١٨ - ٢ احكام فقهى

گفتنى است بسيارى از توقيعات طولانى، گاه تركيبى از اين سه يا چهار موضوع كلّى اند:

١. معارف اعتقادى و سياسى‌

بخش مهمّى از پرسش‌ها مربوط به معارف اعتقادى مانند: صفات خدا، نبوّت، ختم قرآن و بويژه مسئله امامت و مبادى علوم امامان و تبّرى از غاليان و منحرفان بوده است.[١] امام زمان عليه السلام در جواب اين گونه سؤالات با يادآورى و تأكيد بر اين كه زمين هيچ گاه خالى از حجّت نبوده است و اين سنّت الهى تا قيامت ادامه پيدا مى‌كند، به وظيفه امام در تعيين امام بعد از خود پرداخته و خاطرنشان ساخته كه امام عسكرى عليه السلام ايشان را به امامت معرّفى نموده است. از امامت به طور كلّى و از امامت خويش در برابر افرادى مثل جعفر كذّاب، دفاع نموده، شيعيان را از تعيين وقت ظهور، معرّفى، جانمايى و جستجوى از خود، نهى كرده و در عوض، وكيلان متعدّد و قابل اعتمادى را به جاى خود، نصب نموده است.

به احتمال فراوان، خبر دادن‌هاى شگفت‌انگيز ناحيه مقدّسه از امور مالى و پنهانى پيروان و مراجعان،[٢] براى تثبيت مسئله امامت و اميدبخشى به شيعه، در دوره غيبت بوده است.[٣]

٢. احكام فقهى‌

بخش گسترده و قابل اعتنايى از محتواى توقيع‌ها، پاسخ سؤالات فقهى است. در اين توقيعات، به پرسش‌هاى متعدّد شيعيان در باره طهارت، نماز، روزه، حج،

[١]. سؤالاتى از قبيل: آيا در بهشت، زاد و ولد وجود دارد؟( ر. ك: ص ١٩٦ ح ٦٩٠) آيا خدا خالق و رازق است‌يا ائمّه نيز مى‌توانند خالق يا رازق باشند؟( ر. ك: ص ١٣٢ ح ٦٥٩ و يا سؤال از علم امام( ر. ك: ص ١٤٤ ح ٦٦٢.

[٢]. ر. ك: ص ٣٢٣( فصل سوم: متكوب‌هاى حكايت‌گر امت‌ها).

[٣]. ر. ك: ص ١٣١( فصل يكم: مكتوب‌هايى در پاسخ پرسش‌هايى عقيدتى و سياسى).