دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٠٦ - شلمغانى از منظر رجاليان

ابو القاسم گفت: همان چيزى را مى‌گويم كه امام حسن بن على عسكرى- كه درودهاى خدا بر هر دوى آنان باد- در پاس خبه سؤالى مشابه فرمود. در باره كتاب‌هاى بنى فضّال پرسيدند: با كتاب‌هايشان چه كنيم كه خانه‌هايمان از آنها پر است؟ امام- كه درودهاى خدا بر او باد- فرمود: «آنچه را روايت كرده‌اند، بگيريد و آنچه را نظر داده‌اند، رها كنيد».[١]

اين مشكل نيز با بازبينى كتاب التكليف توسّط حسين بن روح و حكم او به صحّت قريب به اتّفاق روايات و احكام موجود در آن، حل شد.

بعضى از محقّقان با توجّه به گزارش‌هاى در دسترس كتاب التكليف و مقايسه متون آن با كتاب فقه الرضا عليه السلام، نتيجه گرفته‌اند كه كتاب المسمّى بفقه الرضا عليه السلام، همان كتاب التكليف شلمغانى است.[٢]

شلمغانى از منظر رجاليان‌

روشن است كه شلمغانى به سبب اتّهامات دوران پايانى عمر خويش، به وسيله رجاليان توثيق نشده است.

شيخ طوسى در كتاب الرجال، او را غالى شمرده‌[٣] و در كتاب الفهرست در باره او نوشته است:

از او كتاب‌ها و رواياتى بر جاى مانده است. او ابتدا بر طريق مستقيم بود و سپس، منحرف گشته، گفتارهاى ناپسندى از او شنيده شد ... از جمله كتاب‌هايى كه آنها را در دوره استقامت خويش نوشته، كتاب‌

التكليف‌

است.[٤]

[١]. ر. ك: ج ٣ ص ٣٦٩ ح ٦٣٩.

[٢]. قاموس الرجال: ج ٩ ص ٤٤٨. ظاهراً اصل اين نظريه از مرحوم سيّد حسن صدر است. ر. ك: ده مقاله، رضا استادى.

[٣]. رجال الطوسى: ص ٤٤٨.

[٤]. الفهرست، طوسى: ص ٢٢٤.