راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٩ - باب دوم در فوايد و مفاسد گوشه گيرى و بيان حقيقت فضايل آن

شرور دورى مى‌كند.»«٢٩»

پس چون معلوم شد كه اين دلايل از دو طرف كافى نيست، ناگزير بايد فوايد و مفاسد عزلت را بوضوح بيان كرد و هر دو وجه را با يكديگر سنجيد تا ان شاء الله تعالى حقيقت مطلب در آن باره روشن شود.

باب دوم در فوايد و مفاسد گوشه گيرى و بيان حقيقت فضايل آن‌

بدان كه اختلاف نظر مردم در اين باره شبيه اختلاف در فضيلت نكاح و عزوبت است. در آن جا گفتيم كه با گوناگونى احوال و اشخاص- بر حسب آنچه راجع به زيانها و فايده‌هاى نكاح برشمرديم- مطلب فرق مى‌كند، اين مورد نيز به همان منوال است بنابر اين نخست بايد فايده‌هاى گوشه گيرى را بيان كنيم كه خود به دو بخش دينى و دنيوى تقسيم مى‌شود. فوايد دينى نيز تقسيم مى‌شود به امكان حصول طاعات از طريق مواظبت بر عبادت در خلوت و تفكّر و تربيت علمى و امكان نجات انسان از ارتكاب گناهانى كه شخص در حال معاشرت مرتكب مى‌شود مانند ريا، غيبت، خوددارى از امر به معروف و نهى از منكر و تأثير پذيرى طبيعت انسانى از اخلاق پست و اعمال پليد همنشينان بد. فوايد دنيوى نيز به دو صورت تقسيم مى‌شود: ١- صورتى كه انسان مى‌تواند در خلوت دنيا را تحصيل كند مثل كسى كه در خلوتش مى‌تواند شغلى داشته باشد. ٢-

امكان رهايى از تنگناهايى كه در اثر آميزش با ديگران پيش مى‌آيد مانند چشم دوختن به زيبايى دنيا و توجه مردم به آن و طمع شخص به مال مردم و طمع مردم بر مال او و زايل شدن جوانمردى شخص در اثر حشر و نشر و آزار ديدن از بدخويى همنشينان ستيزه‌جو يا بدگمان يا سخن چين و يا حسود و رنجش از سرنوشت سخت يا طبع آشفته آنان. تمام فوايد گوشه‌گيرى به اين مطالب برمى‌گردد كه ما آنها را

در شش فايده به شرح ذيل منحصر كرده‌ايم: