راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٥ - فايده ششم- از فوايد معاشرت، تواضع است

پس چه بسيار كسانى كه در خانه‌شان گوشه نشينند در حالى كه انگيزه گوشه‌نشينى آنها تكبّر است و به دليل همان تكبّر از شركت در محافل و مجالس خوددارى كرده‌اند، مبادا آنها را احترام نكنند و يا جلو نيندازند يا شأن خود را برتر از معاشرت با مردم پنداشته‌اند و براى بالا رفتن مقام و حفظ نيكنامى خود در بين مردم، و گاهى از بيم بر ملا شدن زشتيهاى خويش در خلال معاشرت، به گوشه‌نشينى مبادرت كرده‌اند. پس اين كناره‌گيرى به خاطر اعتقاد به زهد و اشتغال به عبادت نيست بلكه خانه را پوششى بر زشتيهاى خود قرار مى‌دهند تا عقيده مردم را به زهد و تعبّد خود راسخ گردانند بدون اين كه در خلوت، وقت خود را به ذكر يا فكرى سپرى كنند. نشانه اين گروه آن است كه دوست دارند مردم از آنها ديدن كنند ولى مايل نيستند خود به ديدن ديگران بروند و از روى آوردن توده‌هاى مردم و سلاطين به خويشتن و اجتماع مردم در خانه و سر راهشان به قصد تبرّك دست بوسى ايشان خوشحال مى‌شوند، در حالى كه اگر اينان به خود مشغول و از معاشرت و ديدار مردم ناراحت بودند هر آينه از اين كه مردم از آنان ديدار كنند آزرده مى‌گشتند. بنابر اين هر كه با خود به ذكر خدا مشغول نباشد كناره گيرى‌اش از مردم باعث شدّت اشتغالش به مردم خواهد بود زيرا قلبش كاملا خواهان آن است كه مردم به او به ديده وقار و احترام بنگرند، از اين رو گوشه‌نشينى وى از چند جهت نادانى است:

اوّل آن كه تواضع و معاشرت، از مقام كسى كه در اثر دانش يا ديانت بزرگى يافته است، نمى‌كاهد، زيرا على عليه السّلام خرما و نمك را در دامنش حمل مى‌كرد و مى‌گفت:

لا ينقص الكامل من كماله *** ما جرّ من نفع إلى عياله«٣٣»

حذيفه، أبىّ و ابن مسعود پشته هيزم و انبان آرد و ديگر چيزها را بر دوش خود حمل مى‌كردند.

سرور رسولان صلى الله عليه و آله چيزى مى‌خريد و خود آن را به منزل مى‌برد. كسى كه همراهش بود، عرض مى‌كرد: مرحمت كن تا من ببرم، مى‌فرمود: «صاحب كالا سزاوارتر به حمل آن است.»«٣٤»