راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٤ - فايده ششم- از فوايد معاشرت، تواضع است
همنشين دقّت كند سپس همنشين شود.
فايده پنجم- درباره رسيدن خود و رساندن ديگران به ثواب.
امّا رسيدن به ثواب به وسيله تشييع جنازهها، عيادت بيماران و حضور در نماز عيد فطر و قربان حاصل مىشود.
امّا حضور در نماز جمعه الزامى است و حضور در نماز جماعت را در ساير نمازها نيز، ترك نكند جز در جايى كه بيم ضرر آشكارى برود كه قابل مقايسه با فضيلت جماعت و يا افزونتر از آن باشد ولى بندرت چنان چيزى اتفاق مىافتد، همچنين حضور در مجالس ازدواج و مهمانيها ثواب دارد زيرا با اين كار قلب مسلمانى را شاد مىكند. و اما ثواب رساندن به ديگران آن است كه در خانهاش را باز بگذارد تا مردم از او عيادت كنند و يا در مصائب به او تسليت و در نعمتها تبريك بگويند، زيرا ايشان بدين وسيله ثواب مىبرند، همچنين اگر از علما باشد و به مردم اجازه ديدار بدهد، آنان به ثواب زيارتى نائل مىشوند كه او با آمادگى خود باعث آن شده است. پس سزاوار است كه ثواب اين قبيل معاشرتها را با آفتهايى كه گفتيم بسنجد و در آن صورت است كه گاهى عزلت و گاهى معاشرت رجحان دارد. از گروهى از پيشينيان نقل كردهاند كه دعوتها و عيادت بيماران و تشييع جنازهها را ترك كرده و خانه نشين بودند و جز براى نماز جمعه و زيارت اهل قبور بيرون نمىشدند و بعضى از آنها شهرها را ترك مىكردند و براى فراغت و عبادت و فرار از گرفتاريها به قلّه كوهها پناه مىبردند.
فايده ششم- از فوايد معاشرت، تواضع است
كه از بالاترين مقامات است و در تنهايى چنان مقامى به دست نمىآيد حتى گاهى خودپسندى باعث اختيار كردن گوشهنشينى مىشود. در اسرائيليات نقل شده است كه حكيمى از حكما سيصد و شصت كتاب در حكمت تصنيف كرد تا آن جا كه تصوّر مىكرد در نزد خدا به مرتبهاى رسيده است. خداوند به پيامبر آن زمان وحى كرد: به فلانى بگو: تو زمين را پر از نفاق كردهاى و من چيزى از نفاق تو را پذيرا نيستم. مىگويد: آن حكيم خلوت گزيد و درون حفرهاى در زيرزمين به تنهايى مقيم شد و با خود گفت: اكنون به محبت پروردگارم دست يافتم.
پس خداوند به پيامبرش وحى كرد: به او بگو كه تو هرگز به رضاى من نمىرسى مگر اين كه با مردم بياميزى و اذيّت و آزار ايشان را تحمل كنى. مىگويد: آنگاه وارد بازار شد و با توده مردم معاشرت و مجالست آغاز كرد و با آنها هم غذا شد و با ايشان در بازار همگام گرديد. خداوند به پيامبرش وحى كرد: به او بگو: هم اكنون به رضاى من نائل شدى.