راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٤ - باب اول در نقل نظرات و اقوال مختلف و بيان دلايل دو گروه در اين باره

اسلام بيرون رفته است.»«١٠»

اين دليل نيز بى‌اساس است زيرا مقصود از آن، جماعتى است كه بر محور امامى اتفاق و وحدت دارند، و در اين حديث چيزى درباره عزلت نيست.

و بر اين مطلب استدلال كرده‌اند كه پيامبر صلى الله عليه و آله دورى‌گزيدن بيش از سه روز را نهى فرموده است آن جا كه مى‌فرمايد: «هر كه بيش از سه روز از برادرش دورى كند و بميرد، وارد دوزخ شود»«١١» و مى‌فرمايد: «براى هيچ مسلمانى روا نيست كه بيش از سه روز [به عنوان قهر] برادرش را ترك گويد و هر كدام زودتر آشتى كند، وارد بهشت مى‌شود»«١٢» و مى‌فرمايد: «هر كه يك سال برادرش را ترك گويد، مانند كسى است كه خون او را ريخته باشد.»«١٣»

اينان مى‌گويند: عزلت، به طور كلى، همان هجرت است، اين دليل نيز سست و بى اساس است زيرا مقصود از هجرت خشم گرفتن بر مردم و لجاجت با ايشان است با قطع كلام و سلام و معاشرت معمولى بنابر اين ترك كلى معاشرت بدون خشم ورود در هجرت نيست، با اين كه در هجرت، ترك معاشرت بيش از سه روز در دو مورد جايز است: يكى آن كه ببيند ترك ديدار باعث اصلاح طرف مى‌شود و مورد دوم آن جا كه سلامت خود را در ترك معاشرت ببيند نهى از هجرت هر چند كه عام است بر غير از اين دو مورد مخصوص حمل شده، به دليل آنچه از عايشه نقل شده است كه: پيامبر صلى الله عليه و آله در ذيحجه و محرم و بخشى از ماه صفر او را ترك گفت«١٤» و نيز روايت عايشه از پيامبر صلى الله عليه و آله كه فرمود: «بر هيچ مسلمانى روا نيست كه بيش از سه روز برادرش را ترك گويد مگر آن كسى را كه از مفاسدش در امان نباشد.»«١٥» اين حديث صراحت بر