راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٨ - نقل دلايل طرفداران برترى عزلت
در استدلال به اين احاديث اشكال است اما سخن پيامبر صلى الله عليه و آله به عبد الله بن عامر را بر چيزى نمىتوان حمل كرد مگر آن كه بگوييم پيامبر صلى الله عليه و آله با نور نبوت از حال وى آگاه بوده و مىدانسته كه خانه نشينى براى او شايستهتر و از معاشرت سلامت بخشتر مىباشد. از اين روست آن حضرت به تمام اصحاب چنين چيزى را امر نفرمود چه بسا كسى سلامتىاش در گوشه گيرى است نه در معاشرت، همچنان كه گاهى سلامت شخص در اثر ماندن در خانه و بيرون نيامدن براى جهاد تحقق مىيابد ولى اين دليل بر فضيلت ترك جهاد نيست، در حالى كه در معاشرت با مردم مجاهدت و تحمل رنج وجود دارد.
از اين رو پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده است. «كسى كه با مردم معاشرت دارد و آزار آنها را تحمل مىكند، بهتر از كسى است كه با مردم معاشرت ندارد و آزارشان را تحمّل نمىكند.»«٢٧» بر اين اساس آن سخن پيامبر صلى الله عليه و آله توجيه مىشود كه فرمود«٢٨»: «همانا خداوند بنده پرهيزگار به دور از انظار را دوست مىدارد» كه مقصود گمنامى اختيار كردن و پرهيز از شهرت است و اين حديث مربوط به گوشه گيرى نيست زيرا چه بسيار رهبان گوشه نشينى كه مردم او را مىشناسند و چه بسا فردى كه معاشرت دارد ولى گمنام است و نام و شهرتى ندارد. بنابر اين در اين جا موضوع ديگرى مطرح است كه به عزلت مربوط نمىشود.
طرفداران عزلت به اين روايت استدلال كردهاند كه پيامبر صلى الله عليه و آله به اصحابش فرمود:
«آيا نمىخواهيد بهترين مردم را به شما معرّفى كنم؟ عرض كردند: چرا. آنگاه با دستش به سمت مغرب اشاره كرد و فرمود: مردى كه لجام اسبش را در راه خدا به دست گرفته و منتظر است كه حمله ببرد و يا ديگران بر او حمله كنند. آيا بهترين مردم را پس از او، به شما معرّفى نكنم؟ و با دست مباركش به سمت حجاز اشاره كرد و فرمود مردى در ميان گوسفندانش، نماز مىخواند و زكات مىدهد و به حقّ الله در مالش توجه دارد و از مردم
«٢٧» اين حديث را احمد در ج ٥، ص ٣٦٥ از قول مردى از اصحاب پيامبر (صلى اللّه عليه و اله ) نقل كرده است و راوى مى گويد: من گمان دارم كه آن مرد ابن عمر باشد.
«٢٨» در احياء العلوم ، اضافه كرده است : ((مرد گوشه گيرى كه پروردگارش را عبادت مى كند و شرش را از مردم باز مى دارد)) اين حديث به كسى اشاره دارد كه طبعا شرارت دارد و مردم از معاشرت او در آزارند. و قول پيامبر (صلى اللّه عليه و اله ): ((خداوند... دوست مى دارد.))