خدا و خود اينها از ياد كردن شايستگان حاصل نمى‌شود بلكه سبب آن يعنى انگيزش شوق قلبى و جنبش علاقه‌مندى به پيروى از صالحان و خوددارى از قصور و تقصيرى كه مزاحم آن است حاصل مى‌آيد. در حالى كه مبدأ رحمت، همان كار خير است و مبدأ كار خير اشتياق، و مبدأ اشتياق، ذكر احوال صالحان است، و اين است معناى نزول رحمت.

مفهوم حاصل از فحواى اين كلام در نظر هوشيار همان است كه از قرينه آن به دست مى‌آيد و آن مفهوم اين است كه به هنگام ياد فاسقان لعنت نازل مى‌شود زيرا بسيار به ياد آنها بودن، پذيرفتن معاصى را بر طبع آدمى آسان مى‌كند و لعنت همان دورى است و منشأ دورى از خدا، گناهان و اعراض از خدا، در اثر توجه به كامرواييهاى دنيوى و شهوات نامشروع است و مبدأ معاصى از بين رفتن وزن و زشتى آنها از دل است و مبدأ اين سقوط انس گرفتن با معاصى از راه زياد شنيدن است. هر گاه ذكر حال صالحان و فاسقان چنين باشد، پس ديدار و مشاهده آنها را چگونه بايد بپنداريم. رسول خدا صلى الله عليه و آله بصراحت اين مطلب را بيان فرموده است، آن جا كه مى‌گويد: «مثل همنشين بد مانند آهنگرى است كه اگر تو را از شراره آتش خود نسوزاند، به بوى خود تو را بيالايد.»«٧»

پس همچنان كه بو به جامه سرايت مى‌كند ولى انسان آن را احساس نمى‌كند، فساد نيز به دل راه پيدا مى‌كند بدون آن كه آدمى آن را احساس كند.

و آن حضرت فرمود: «مثل همنشين شايسته مانند صاحب عطر است كه اگر چيزى از آن را به تو نبخشد، از بويش استفاده مى‌كنى»«٨» از اين رو من مى‌گويم: هر كه از لغزش دانشمندى اطلاع يابد، نقل كردن آن به دو جهت بر او حرام است: يكى آن كه نقل آن غيبت است و دومى كه مهمتر است آن كه نقل كردن آن باعث سهل شمردن آن لغزش نزد شنوندگان مى‌شود و در وقت ارتكاب اهميت آن از نظرشان ساقط مى‌گردد به طورى كه هر وقت مرتكب شوند و كسى اعتراض كند، اعتراض را دفع مى‌كنند و مى‌گويند:

چگونه از ما اين گناه را بعيد مى‌شمارى در حالى كه همه ما حتى دانشمندان و عابدانمان‌

«٧» اين حديث را ابوداوود، در ج ٢، ص ٥٥٨، و نسائى در كتاب اليوم و الليله آورده و به طورى كه در الرغيب ، ج ٤، ص ٥٠، در ضمن حديثى آمده ، اين چنين است : مثل الجليس السوء كمثل صاحب الكير ان لم يصبك من سواده اصابك من دخانه : ((مثل همنشين بد همانند صاحب دم آهنگرى است اگر از سياهى اش به تو نرساند، از دودش ‌ خواهد رساند.))

«٨» اين بخشى از خبر قبلى است .