مى‌پذيرد، به دين مى‌پردازد. در دنيا فراغت دل از امور دنيا و نيازهاى ضرورى حاصل نمى‌شود ليكن سبك و سنگين كردن آن ممكن است سبكباران نجات يافتند و سنگين بارها هلاك شدند و سپاس خداى را كه رستگارى را منوط به فراغت مطلق از وبالها و سنگينيها نفرمود بلكه به لطف خود بنده سبكبار را مى‌پذيرد و او را مشمول رحمت واسعه خود مى‌فرمايد و سبكبار كسى است كه دنيا بزرگترين وجهه همت او نباشد و چنين چيزى در وطن براى كسى كه دامنه مقامش وسيع و دلبستگيهايش فراوان است ميسّر نمى‌شود، بنابر اين كاملا به مقصودش نمى‌رسد مگر در غربت و گمنامى و بريدن از علايقى كه گرفتار آنهاست تا اين كه مدّتى نفسش را تمرين دهد و آنگاه چه بسا خداوند او را با كمك خود يارى كند و چيزى را كه باعث تقويت نفس و آرامش دل است به او مرحمت فرمايد، از اين رو مسافرت كردن و نكردن در نزد او يكسان مى‌گردد و بود و نبود اسباب و علايق در نزد او برابر مى‌شود و در نتيجه هيچ چيز نمى‌تواند به آنچه او از ياد خدا در پى آن است زيان برساند. و چنان حالتى جدا كمياب است بلكه بيشتر سستى و كوتاهى از توجه به خلق و خالق بر دلها چيره مى‌گردد و تنها انبيا و اوليا، به وسيله اين نيز به سعادت مى‌رسند و رسيدن به آن از راه تلاش، بسى دشوار است، هر چند كه تلاش و كوشش نيز دخالت دارد. و مثال تفاوت قوه باطنى در آن باره، مانند تفاوت قوه ظاهرى است در اعضاى بدن. يك مرد نيرومند با قدرت كافى و اعصاب استوار و بنيه قوى به تنهايى قادر بر حمل چيزى به طور مثال، به وزن هزار رطل است در حالى كه اگر شخص ناتوان بيمارى بخواهد با تمرين وزنه‌

بردارى و بتدريج اندك اندك به آن مرتبه برسد نمى‌تواند ليكن تمرين و كوشش، كمى به نيروى وى مى‌افزايد هر چند كه او را به مرتبه مرد نيرومند. نمى‌رساند، پس سزاوار نيست كه به سبب نوميدى از رسيدن به مرتبه بالاتر، تلاش و كوشش را ترك كند، زيرا اين نشان نهايت نادانى و گمراهى است و يكى از عادات پيشينيان اين بود كه از ترس فتنه‌ها، جلاى وطن مى‌كردند. يكى از ايشان مى‌گويد: اين زمان بدى است گمنام در اين زمان امنيّت ندارد تا چه رسد به آدم مشهور.

اين زمانى است كه مردى از شهرى به شهرى منتقل مى‌شود و چون در جايى او را شناختند به جاى ديگر مى‌رود.

قسم چهارم، سفرى است كه به منظور فرار از آنچه زيان بدنى دارد مانند طاعون يا زيان مالى دارد مانند گرانى بهاى اجناس و نظاير آنها صورت مى‌گيرد اين سفر اشكالى‌