راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٤ - كتاب آداب مسافرت

و لم أرفى عيوب النّاس عيبا *** كنقص القادرين على التّمام«١»

جز اين كه چون اين سفر در معرض پيشامد سهمگين است، نمى‌تواند بى‌نياز از راهنما و پشتيبان باشد. بنا بر اين در هر سفرى دشوارى راه و نداشتن پشتيبان و ياور و راهنما و دليل و بسنده كردن رهروان از بهره فراوان به نصيب پست ناچيز، مقتضى از بين رفتن آنان و ناپديد شدن راههاست و در نتيجه رشته ارتباط در آن سفر گسسته شده و تفريحگاههاى نفوس و ملكوت و آفاق از رهروان خالى خواهد شد، در حالى كه خداى سبحان به آن دعوت فرموده و مى‌گويد: سَنُرِيهِمْ آياتِنا في الْآفاقِ وَ في أَنْفُسِهِمْ.«٢» و مى‌فرمايد: وَ في الْأَرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ. وَ في أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ«٣» و كسانى كه از چنين سفرى باز ايستاده‌اند به قول خداى تعالى سرزنش شده‌اند: وَ إِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِمْ مُصْبِحِينَ. وَ بِاللَّيْلِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ«٤». و نيز مى‌فرمايد: وَ كَأَيِّنْ من آيَةٍ في السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْها وَ هُمْ عَنْها مُعْرِضُونَ.«٥» پس هر كس كه اين سفرى برايش ميسّر شود، همواره در بهشتى به پهناى آسمانها و زمين گردش مى‌كند در حالى كه جسما در وطن خود قرار دارد و اين سفرى است كه آبشخورها و راهگذرهايش بر كسى تنگ نيست و هجوم مسافران كثير ضررى ندارد، بلكه با افزايش مسافران عنيمتها افزون مى‌گردد و ميوه‌ها و دستاوردهايش چند برابر مى‌شود پس غنيمتهايش هميشگى و بى‌مانع و ميوه‌هايش روز افزون و پايان ناپذير است مگر زمانى كه مسافر در سفرش سستى نمايد و در حركتش توقّفى پديد آيد.

زيرا «خداوند نعمتى را بر قومى دگرگون نمى‌كند مگر خود با دست خويش آن را دگرگون سازند» و «چون آنها از حق منحرف شوند خداوند دلهاى ايشان را منحرف سازد»، «و خداوند به بندگان ستم نمى‌كند»،«٦» بلكه ايشان به خويشتن ستم مى‌كنند.