راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٦٥ - كتاب اخلاق امامان و آداب شيعه

بخشندگى او و بيانگر آن است كه او آراسته به صفات پسنديده مى‌باشد. در عبادت دنباله رو پيشينانش بود تا آن جا كه نقل كرده‌اند: آن حضرت بيست و پنج مرتبه براى انجام اعمال حج- با اين كه شترانى به همراه او مى‌بردند- با پاى پياده تا حرم رفت.«١٥٦»

على بن عيسى- رحمه الله- مى‌گويد:«١٥٧» اى كسى كه خدا با توفيقاتش تو را كمك كند و به راه راست خويش هدايتت نمايد بدان كه واژه كرم (بخشندگى) كلمه جامعى است براى اخلاق پسنديده، [مثلا] مى‌گويى: كريم الاصل، كريم النّفس، كريم البيت، كريم المنصب و نظاير اينها از اوصاف بزرگوارى در برابر واژه لؤم (فرومايگى) كه جامع تمام اخلاق ناپسند است (به طور مثال) مى‌گويى: لئيم الاصل، لئيم النّفس، لئيم البيت و نظاير اينها.

اكنون كه اين مطلب را دانستى بدان: آن كرمى كه جود و بخشش يكى از انواع آن است در اين قوم، كامل و براى ايشان ثابت، مسلّم و متعيّن بوده و از ايشان تجاوز نكرده است و از رفتار و گفتار ايشان جدا شدنى نيست بلكه كاربرد اين واژه درباره ايشان، حقيقت است و در ديگران مجاز، از اين رو است كه بخل و آزمندى را به هيچ يك از بنى هاشم نسبت نداده‌اند و چنين صفتى هرگز از ايشان نقل نشده است. زيرا كه آنان در بخشندگى همسايه ابرها بودند و در دلاورى و حماسه بر شيران سبقت داشتند و در حلم و وقار، هم وزن كوهها، ايشان درياهاى خروشان و ابرهاى پر فيض و بارنده بودند.

فما كان من خير اتوه فانّما *** توارثه آباء آبائهم قبل«١٥٨»

از اين رو هنگامى كه از على عليه السّلام راجع به بنى هاشم و بنى اميّه پرسيدند، فرمود: «ما بزرگوارتر و شجاع‌تر و بخشنده‌تريم و آنها فريبكارتر، پر حيله‌تر و از همه كس زشت كارترند».

چه راست گفته است آن حضرت! زيرا آنچه در طول زمان از اين دو قبيله ظاهر شد مصداق سخنان اوست و ترديدى نيست كه اخلاق آدميان در طول زمان معلوم مى‌شود و بنى هاشم اخلاق كريمه را به عنوان يك روش براى خود انتخاب كرده و آن را وسيله‌