راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٣٣ - باب دوم اركان و شرايط امر به معروف و نهى از منكر

خيانتكار! آيا از مردم چيزى را مى‌خواهى كه خود به خويشتن در آن باره خيانت كرده‌اى و نسبت به آن افسار گسسته‌اى؟ نقل شده است كه ابو ثعلبه اسدى از رسول خدا صلى الله عليه و آله راجع به اين آيه پرسيد: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ من ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ«١٤»، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «امر به معروف و نهى از منكر كن و بر مصيبتى كه بر تو وارد شود، صبر كن. و هنگامى كه ببينى مردم از حرص و آزمندى اطاعت مى‌كنند و هواى نفس را مى‌پرستند و هر كس خود رأى و خود بين است، توبه فكر خود باش و كار مردم را رها كن.

كسى كه امر به معروف مى‌كند لازم است كه حلال و حرام را بشناسد و خود را از آنچه به مردم امر و نهى مى‌كند فارغ كرده باشد، خير خواه مردم و مهربان و همراه با مردم باشد.

با لطف و بيان خويش آنها را دعوت كند، و با تفاوت ميزان حوصله آنها آشنا باشد تا هر كس را در جايگاه خودش قرار دهد. مكر و فريب نفس و دامهاى شيطان را بشناسد و در برابر آنچه مى‌بيند شكيبا باشد، با مردم مقابله به مثل نكند و از ايشان شكوه ننمايد.

تعصّب نورزد و به خاطر خودش درشتى نكند. نيّتش خالص براى خدا باشد. از او يارى بطلبد و رضاى او را بجويد، پس اگر با او مخالفت كردند و به او ستم روا داشتند، تحمّل كند و اگر موافق بودند و سخن او را پذيرفتند، سپاسگزار باشد. كار خود را به خدا واگذارد و به عيب خود توجّه كند.»«١٥»

در تهذيب، باب مربوط به كسانى كه جهاد بر ايشان واجب است، ضمن حديثى طولانى كه عبد الملك بن عمرو از آن حضرت نقل كرده است«١٦». سخنى آمده كه مؤيّد اين مطلب و در اين مورد مفيد است- ان شاء الله تعالى-.

غزّالى در درجات و مراتب ثواب مى‌گويد: درجه سوم، نهى با موعظه و اندرز و ترساندن از خداست و اين درباره كسى است كه مى‌تواند كارى را انجام دهد و مى‌داند كه آن كار بد است و يا در باره كسى است كه با علم به بدى عملى، اصرار بر انجام آن دارد مانند كسى كه بر باده گسارى، يا ستمگرى و يا بر غيبت مسلمانان و نظاير آنها