راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٣٤ - باب دوم اركان و شرايط امر به معروف و نهى از منكر
مداومت دارد كه لازم است موعظه شود و او را از عذاب خدا بترسانند و اخبارى را كه متضمن وعده عذاب است بر او بخوانند و سرگذشت پيشينيان و عادت پرهيزكاران را براى او بگويند و تمام اينها از روى دلسوزى و مهربانى باشد، نه با درشتى و خشم، بلكه از سر دلسوزى بر او بنگرند. و گناهكارى او را يك مصيبت براى خودش ببينند زيرا مسلمانان مانند يك تن هستند. در اين جا آفت بزرگى وجود دارد كه شايسته مراقبت است چون يك مهلكه است و آن اين است كه شخص عالم، در وقت معرّفى خود را به سبب داشتن علم، عزيز و ديگران را به سبب نادانى، خوار و ذليل مىبيند و چه بسا در معرّفى خود به دليل شرافت علم و دانش به خودنمايى و ابراز برترى بپردازد و به سبب پستى نادانى، طرف مقابل را خوار بشمارد كه اگر انگيزه اين باشد، اين عمل زشتتر از عمل بدى است كه به آن اعتراض مىكند و مثل چنين كسى، مثل آن است كه ديگرى را از آتش نجات مىدهد و خود در آتش مىسوزد كه نشان نهايت نادانى و لغزشى بزرگ و غائلهاى هولناك است و اين از فريب شيطان ناشى مىشود كه هر آدمى ممكن است به ريسمان او بياويزد جز كسى كه خداوند او را به عيبهاى خودش آشنا سازد و چشم بصيرتش را به نور هدايت خويش بگشايد زيرا تحقّق دو نوع سلطه بر ديگران موجب حصول لذت بزرگى براى نفس آدمى است:
يكى تسلط بر عموم به وسيله علم و ديگرى تسلط بر عموم به واسطه قدرت بازگشت هر دو اينها به خودنمايى و جاهطلبى است و اين خود خواسته باطنى است كه آدمى را به شرك خفى مىكشاند. البته اين حالت داراى ملاك و معيارى است كه لازم است شخص مراقب، بدان وسيله خودش را بيازمايد. و آن معيار اين است كه بازداشتن خويشتن از گناه و خوددارى از مراقبت از ديگران نزد وى محبوبتر است يا پرداختن به مراقبت ديگران پس اگر مراقبت نفس بر او دشوار و سنگين است در حالى كه دوست دارد، به جاى مراقبت از ديگران به خود بسنده كند و مراقبت نفس نمايد، در اين صورت انگيزهاش همان دين است و اگر پند گرفتن آن گنهكار از موعظه وى و باز ايستادنش به سبب نهى وى، محبوبتر است از پند گرفتن او از پند ديگران، بداند كه پيرو هواى نفس است و از اين راه مراقبت مىخواهد جاه طلبى خودش را ابراز بدارد! پس بايد از خدا بترسد و نخست مراقبت نفس كند، در اين حال است كه به او مىگويند: به حضرت عيسى عليه السّلام گفته شد، اى پسر مريم نخست خود را موعظه كن اگر پند گرفتى، ديگران را