راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٠٦ - باب سوم در باره آنچه مسافر بايد بياموزد

نمى‌رسد كه حركت مى‌كند. توضيح آن كه در شهرهاى شمالى مكّه ستاره جدى پشت سر شخص يا روى شانه راستش و يا روى شانه چپش قرار مى‌گيرد و در شهرهاى جنوبى مثل يمن و بعد از آن، رو به روى شخص قرار مى‌گيرد، نمازگزار بايد اينها را بداند و آنچه را كه در شهر خود دانست بايد در طول راه به آن اعتماد كند مگر وقتى كه سفرش طولانى شود، زيرا وقتى كه مسافت دور باشد موقعيّت آفتاب و ستاره قطبى و جاهاى طلوع و غروب فرق مى‌كند مگر اين كه در اثناى سفرش به شهرهايى برسد كه شايسته است از افراد وارد و آگاه بپرسد و يا آن كه مواظب اين ستارگان باشد در حالى كه رو به محراب مسجد جامع شهر ايستاده است، تا اين كه برايش مطلب روشن شود، و چون اين نشانه‌ها را دانست بايد بر آنها اعتماد كند.

مى‌گويم: اگر بر نمازگزار ثابت شد كه خطا كرده است، در صورتى كه در جهت قبله، بين مشرق و مغرب نماز خوانده باشد، كافى است، همچنين هر گاه پس از وقت بداند كه در آن جهت نماز خوانده، نمازش درست است، اگر نه بايد دوباره بخواند. از اهل بيت عليهم السّلام در اخبار زيادى چنين رسيده است.«٢٥» قبله همان كعبه است در صورتى كه ديدنش ممكن باشد ولى اگر ديدنش ممكن نباشد و نياز به دليل پيدا كند. همان جهت قبله كافى است به دليل قول خداى تعالى: وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ«٢٦» و معناى رو به رو بودن با كعبه آن است كه جايى بايستد كه اگر خط راستى از بين چشمانش تا ديوار كعبه بكشند، اتّصال پيدا كند و از دو طرف آن خط دو زاويه برابر فراهم شود و معناى رو به روى جهت بودن، آن است كه خطى كه از وسط دو چشم به سمت كعبه خارج مى‌شود، زواياى دو طرف خطّ برابر نباشد اين است نتيجه تحقيق در نزد محقّقان ما و غزّالى، و نيازى به درازا كشاندن سخن در اين جا نيست به طورى كه غزّالى انجام داده است.«٢٧»