راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٠٤ - باب سوم در باره آنچه مسافر بايد بياموزد
كردم: آيا شخص مىتواند نماز واجبى را سواره بخواند؟ فرمود: خير مگر در وقت ضرورت.»«٢٠»
در روايت صحيح از زراره به نقل از امام باقر عليه السّلام آمده است كه فرمود: «كسى كه از دزدان و درندگان مىترسد نماز را با اشاره روى مركبش نظير نماز مواقفه [وقت جنگ] بخواند و در اشاره كردن براى سجده سر را بيشتر از ركوع پايين آورد و لازم نيست به سمت قبله بگردد بلكه به هر طرف كه مركبش گشت. مانعى ندارد جز اين كه در اوّلين تكبيرش وقت شروع نماز بايد رو به قبله باشد.»«٢١»
كلمه مواقفه (در حديث) هم وزن و هم معناى محاربه است از مصدر وقوف گرفته شده به معناى ايستادن هر كدام از دشمنان براى جنگيدن با ديگرى.
از نظر اكثر فقهاى شيعه جايز است چه نماز واجب و چه نافله را در كشتى به اختيار به جا آورد و بعضى گفتهاند جايز نيست مگر در حال اضطرار.
در روايت صحيح از جميل بن درّاج از امام صادق عليه السّلام نقل شده است كه پرسيد: «در كشتى نزديك بندر مىباشم، آيا از آن بيرون شوم و نماز بخوانم؟ فرمود: داخل كشتى بخوان، آيا نمىخواهى نماز نوح عليه السّلام را بخوانى.»«٢٢»
در حديث صحيح از معاوية بن عمّار نقل شده است كه، مىگويد: «از امام صادق عليه السّلام راجع به نماز خواندن در كشتى پرسيدم. فرمود: رو به قبله كن و سپس نماز را به هر طرف كه كشتى گشت، بخوان، ايستاده نماز را به جا آور و اگر نتوانستى نشسته بخوان. اگر نماز گزار بخواهد در كشتى نماز را جمع مىخواند و روى قير و قفر (نوعى از قير) نماز مىخواند و سجده مىكند.»«٢٣»
در روايت صحيح از حمّاد بن عثمان نقل شده است «كه وى از امام صادق عليه السّلام راجع به نماز در كشتى پرسيد، فرمود: بايد رو به قبله بايستد و اگر كشتى دور زد و او مىتوانست رو به قبله كند، بايد رو به قبله كند و اگر نه به هر طرف كه كشتى گشت، نماز را بخواند [سپس] فرمود: اگر توانست سرپا باشد، نماز را ايستاده بخواند، اگر نه بنشيند و
«٢٠» التهذيب ، ج ١، ص ٣٤٠، و استبصار، ج ١، ص ٢٤٣.
«٢١» كافى ، ج ٣، ص ٤٥٩، من لا يحضره الفقيه ، ص ١٢٣ و التهذيب ، ج ١، ص ٣٠٤.
«٢٢» من لا يحضره الفقيه ، ص ١٢١، شماره ٢.
«٢٣» التهذيب ، ج ١، ص ٣٣٦.