راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٢٢
است. بىباك، پردهدر و زورگو نيست. دوستىاش صميمانه، پيمانش محكم و به عهدش وفادار است.
مهربان، اهل پيوند، بردبار، گمنام، او به زوايد كم توجّه است. از خدا راضى و مخالف هواى نفسش مىباشد. با زير دستان درشتى نكند و در كارى كه مربوط به او نباشد وارد نشود. پشتيبان دين، حامى مؤمنين و پناه مسلمين است. ستايش مردم گوشش را ندارد [گويا آن را نشنيده] و حرص و طمع دلش را نخراشد. بازيهاى كودكانه حكمتش را نگيرد و نادان به علمش پى نبرد. گوينده، دانشمند، پركار و دور انديش است. ناسزاگو و سبكسر نيست. صله رحم مىكند بدون اين كه درشتى كند. بخشش دارد بدون اين كه اسرافكار باشد. اهل نيرنگ و فريب نيست و در پى عيب كسى نمىباشد و به كسى ستم نمىكند. با مردم مدارا مىكند و در برآوردن حاجت آنها كوشاست ياور ناتوانان و مددكار بيچارگان است. پرده كسى را ندرد و راز كسى را فاش نسازد. گرفتارىاش زياد، امّا شكوهاش اندك است. اگر نيكى ببيند آن را ياد كند و اگر بدى ببيند، بپوشاند، عيب پوش و غيب نگهدار است از خطا چشم پوشد و از لغزش ديگران درگذرد. اگر بر نصيحتى دست يابد، آن را وانگذارد و هيچ كجروى را تا اصلاح نكند ترك نگويد، امين، باوفا، پرهيزگار، پاك، بىعيب، پسنديده و عذرپذير است. از مردم به نيكى ياد مىكند و خوشبين است، از خود عيب مىگيرد، دوستى او نسبت به خداوند براساس دانش و بصيرت است و با دور انديشى و تصميم در راه خدا، از مردم مىبرد، شادمانى، عقل او را نربايد و خوشحالى او را سبكسر نگرداند. يادآور دانا و آموزگار نادان است. كسى از او انتظار بدى ندارد و از غوغايش نهراسد. كوشش هر كس را از خود خالصتر و هر كس را از خود شايستهتر مىبيند. عيب خود را مىداند و گرفتار غم خويشتن است، جز به پروردگارش اعتماد نكند. غريب و تنها، بىعلاقه (به دنيا) و غمين است. براى خدا دوستى كند، براى رضاى خدا مجاهدت نمايد و به خاطر خود، از كسى انتقام نگيرد و در جايى كه مورد خشم خداست با كسى دوستى نكند. همنشين تنگدستان و همدم راستان، ياور حق طلبان، يار بيگانه، پدر يتيمان، شوهر بيوه زنان، دلسوز درماندگان، مايه اميد در هر گرفتارى و سختى، و با نشاط و خوشرو است. عيبجو و ترشرو نيست. نستوه، فرو خورنده خشم، خوشرو، باريك بين و بسيار با احتياط است. بخيل نيست و در برابر بخل ديگران صبور است چون خردمند است با حياست و چون قانع است، بىنياز است.