معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٧٤ - ٧ ـ گياهان ويژه

نيست كه حتى يكبار به اشتباه ريشه از زمين بيرون بزند و ساقه در زمين فرو رود. اين چه هدايت و رهنمودى است كه خداوند به گياهان عطا فرموده است؟ همان پاره از گياه كه بيرون مى‌آيد و پيش روى ماست: ساقه‌اش استوانه‌اى است و برگش پهن و با گلبرگهاى ويژه سپس كنار برگ سبز، گل قرمز يا ارغوانى يا زرد يا بنفش يا صورتى يا شنگرفى مى‌رويد و گاه بوى روحپرور نيز در هوا مى‌پراكند كه مشام جسم و جان را معطّر مى‌كند؛ و اينهمه، همان تخم گل است كه مانند نقطه‌اى بود و اجزايى داشت كه در ساير مادّيات نيز وجود داشت ولى ما چون به اين آثار عادت كرده‌ايم مى‌گوييم: خاصّيت اين گل همين است! كلام در اين است كه چه دستى اين خاصّيت را در آن قرار داده است؟

انعام / ٩٩: «فَأَخْرَجْنا مِنْهُ خَضِرا».

از آن زمين، سبزينه‌اى بيرون كشيديم و بر آن سبزينه كوچك، دانه‌هاى رويهم چيده را؛ خوشه‌ى دانه‌ها را ،رويانديم.

وَمِنَ النَّخْل...يكباره لحن آيه در اينجا دگرگون مى‌شود و با جمله اسميّه ذكر مى‌گردد به صورت خبرِ مقدّم، صِنْوانٌ.

واين خود از زيباييهاى كلام خداست كه به هنگام طولانى شدن جمله براى آنكه نفسگير نشود؛ اسلوبهاى گوناگون بكار مى‌برد. و از شكوفه‌ى خرما، خوشه‌هاى آويخته؛ برآورديم.

وَجَنّات...يعنى نُخْرِجُ جَنّات...برآورديم تاكستانهايى و نيز برآورديم زيتون را و انار را.

مُشْتَبِهاً وَغَيْرَ مُتَشابِه... همگون و ناهمگون... انارهايى همه شيرين يا برخى شيرين و برخى ملس، برخى ترش.

انْظُرُوا... دقت كنيد كه اين درختان چگونه بارور مى‌شوند و چگونه بار مى‌دهند و داراى چه ويژگيهايى هستند.

وَيَنْعِه... و در رسيدن ميوه‌ى كال و كوچك و ناخوردنى بينديشيد كه چگونه بتدريج خوردنى مى‌شوند.

و سرانجام دقت كنيد كه خدا چگونه از زمينى مرده؛ خوراكيهايى لذيذ با طعم‌هايى گوناگون به وجود مى‌آورد.

انعام / ١٤١: «وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنّات مَعْرُوشات وَغَيْرَ مَعْرُوشات وَالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفاً أُكُلُهُ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمّانَ مُتَشابِهاً وَغَيْرَ مُتَشابِه كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ وَآتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ وَلا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِين».