معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٢٨ - اصل عليّت در قرآن
نسبت مىدهد. به طور خلاصه مىتوانيم بگوييم كه نظر قرآن دربارهى ملائكه اينست كه آنها دو نحو رسالت و وساطت دارند؛ يكى رسالت در امور تكوينى و يكى رسالت در امور تشريعى. يعنى يك بار كارهايى تكوينى انجام مىدهند و واسطهى تحقيق آن هستند و يك بار هم پيامهاى الهى را به انبياء مىرسانند. اولى را مىگوييم رسالت تكوينى يا وساطت تكوينى و دومى را وساطت يا رسالت تشريعى. براى هر يك، يك نمونه مىآوريم. به طور كلى اصل رسالت را خدا براى ملائكه ذكر مىفرمايد كه شايد شامل هر دو رسالتِ آنان مىشود؛ آيهى اول از سورهى فاطر: «جاعِلِ الْمَلائِكَةِ رَسُلا».
(سورهى فاطر به نام سورهى ملائكه نيز ناميده مىشود). خدا ملائكه را، فرستادگان خود مىنامد، كار آنها رسالت و يا به معناى ديگر؛ وساطت است. اينك نمونهاى از رسالتهايى را كه ملائكه يا موجوداتى از قبيل ملائكه در امور تكوينى انجام مىدهند بيان مىكنيم:
قرآن داستان حضرت مريم را چند مرتبه ذكر و كيفيت پيدايش حضرت عيسى عليه السّلام را بدون داشتن پدر تشريح فرموده است؛ آنچه مربوط به اين بحث مىشود اين جمله از اين سوره است كه مىفرمايد: ما روح را كه فرشتهى عظيمىاست (يا به تعبير بعضى از روايات: خلقى اعظم از ملائكه است) فرستاديم «فَاَرْسَلْنا اِلَيْها» ما روحمان را (روحى كه انتساب به ما دارد و يكى از مخلوقات است) فرستاديم پش مريم.
مريم / ١٧: «فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيّاً».
(آيا اين روح، جبرئيل است يا موجود ديگرى يا فرشتهى ديگرىست فعلا مورد نظر ما نيست و چون نفرموده است كه روح، چه كسىاست ما هم به همان تعبير روح اكتفا مىكنيم؛ البته به حضرت جبرئيل هم روح و روح الامين اطلاق مىشود) ما اين روح را فرستاديم، اين روح به صورت انسانى براى حضرت مريم ظاهر شد. اين يكى از خواص ملائكه است كه مىتوانند به صورت بشر ظاهر شوند. «فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيّاً» حضرت مريم در غرفهى مخصوص عبادت، مشغول عبادت بودند. در آن زمانها رسم چنين بود كه در اطراف بيت المقدس غرفههايى درست مىكردند و كسانى در آن غرفهها به خلوت و عبادت مىپرداختند. حضرت از ديدن فرشته وحشت زده شد كه مبادا قصد سوئى داشته باشد.
مريم / ١٨: «قالَتْ اِنّى اَعُوذُ بِالرَّحْمنِ مِنكَ اِنْ كُنْتَ تَقِيّاً».
اگر با تقوى هستى من پناه مىبرم به خدا يعنى مبادا قصد سوئى داشته باشى. اين فرشتهاى الهى در جواب فرمود: