روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٤١٧ - روزشمار جنگ چهارشنبه ١٣ فروردین ١٣٥٩١٦ جمادی الاولی ١٤٠٠ ٢ آوریل ١٩٨٠
اخیر کشورهای اروپایی نزد مقامات ایرانی نیز به احتمال زیاد موجب شد مقامات ایرانی متوجه ضرورت اقدامات خود در این مورد شوند.[١]
در تفسیر روزنامة انگلیسی دیلی تلگراف که در شمارة امروز این نشریه درج شد، تحت عنوان "نگرانی و ناراحتی بیش از حد کارتر از ایران" آمده است:
پرزیدنت کارتر منتهای سعی خود را برای حفظ جان گروگان های امریکایی - که به طور غیرقانونی در ایران بازداشت هستند - و بالاخره برای آزادی آنها به کار می برد. به این منظور وی حاضر است هرگونه بد و بیراهی را که خمینی برضد وی ایراد می کند، نادیده بگیرد. در عوض کارتر در نطق دیروز خود تنها به بیانات بنی صدر رئیس جمهوری ایران جواب گفت. این اندکی با بیانات بنی صدر فرق دارد؛ اما پاسخی است به درخواست اصلی وی، یعنی عدم انجام اقدام دیگری برضد ایران. این جواب اقدامی بود که کارتر احتمالاً می توانست انجام دهد.
کسانی هم هستند که دلیل بیاورند که کارتر مسائل را از زاویة چپ مورد بررسی قرار می دهد. آنها ممکن است معتقد باشند که حفظ جان گروگان ها در مقایسه با مسئلة مقام و موضع امریکا به عنوان ابرقدرت دنیا، در درجة دوم اهمیت قرار دارد. خدمت مردان و زنان بازداشت شده برای دولت، درست مانند خدمت سربازان درگیر جنگ است. این موردی است که کارتر به آن توجهی ندارد و حق با او است. دست زدن به اقدام نظامی محدود (این اقدام تنها می تواند محدود باشد) انتقام جویانه برضد ایران، جز این که جان گروگان ها را به خطر بیندازد، حاصلی نخواهد داشت و تغییرات وسیعی در جهت بهبود رژیم ایران به وجود نخواهد آورد. با در نظر گرفتن منتقدانی که راه حل عمده ای ارائه نداده اند و دست به عیب جویی از تاکتیک های روزانة کاخ سفید می زنند، کارتر و مردم امریکا شایستة همدردی بیش تری هستند.[٢]
روزنامة کوریره دلاسرا چاپ ایتالیا در شمارة امروز خود، از قول خبرنگار مقیم خود در نیویورک نوشت:
کارتر اظهارات بنی صدر را یک پیشرفت مثبت تلقی کرد؛ اظهاراتی که دربارة تصمیم در مورد انتقال گروگان ها از کنترل دانشجویان به دولت بود. کارتر اعلام کرد که به همین خاطر فعلاً مجازات های جدیدی را که برضد ایران طرح ریزی شده بود، معوق می گذارد؛ ولی هرگاه تهران به تعهدات خود عمل نکند، این مجازات ها را اجرا خواهد کرد. این موضوع را رئیس جمهوری امریکا صبح امروز در جمع خبرنگارانی که به کاخ سفید دعوت کرده بود، اعلام کرد. کارتر همچنین از بحث دربارة لحن خصمانة پیام خمینی خودداری کرد. به عبارت دیگر کارتر ترجیح داد فقط عوامل مثبت را مورد بحث و تأکید قرار دهد و عمداً جنبه های منفی را ندیده گرفت. کسانی هستند که این نوع برداشت ملایم را با بداندیشی تعبیر می کنند؛ ولی ناظرانی که بی طرفانه تر قضاوت می کنند، این روش کارتر را تاکتیکی ضروری تلقی می کنند؛ تاکتیکی برای این که بازی دیپلماتیک حساسی که بین واشنگتن و تهران در جریان است، با موفقیت به پایان برسد.
برای این که متوجه ماهیت مانورهای این بازی دیپلماتیک بشویم، لازم است دو جنبة آن را مورد توجه قرار دهیم. جنبة اول این است که مذاکرات دو طرف از طریق مبادلة یک سری اشارات غیرمستقیم صورت می گیرد. لازم است که "علامت رمز" این اشارات را به دقت تعبیر کرد. کاخ سفید نطق اخیر بنی صدر را اشاره ای تعبیر کرد مبنی بر این که رئیس جمهوری ایران قصد دارد بحران گروگان ها را حل کند؛ ولی نیاز به درک واشنگتن دارد تا بتواند در مقابل مقاومت عوامل سرسخت در تهران پیروز شود. کارتر با به کاربردن روش ملایم خواسته است که با اشاره ای مثبت، پاسخ پیام بنی صدر را بدهد و اطلاع داده است که او قصد ندارد مأموریت رئیس جمهوری ایران در مسائل داخلی را مشکل تر سازد. زمان نطق بنی صدر، به ساعت واشنگتن ساعت ٣:٣٠ بعد از نیمه شب بود. کارتر دستور داده بود به محض این که متن نطق بنی صدر دریافت شد، او را از خواب بیدار کنند. او مشاوران خود را در ساعت ٥ صبح فراخواند
[١] مأخذ ١، ص١، واشنگتن - خبرگزاری فرانسه، ٢ آوریل ١٩٨٠ (١٣/١/١٣٥٩).
[٢] اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد ملی، نشریه "بررسی روزانه مطبوعات جهان"،٢٠/١/١٣٥٩، ص ٥، دیلی تلگراف - چاپ لندن، ٢ آوریل ١٩٨٠ (١٣/١/١٣٥٩).