روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٩٤٧ - روزشمار جنگ دوشنبه ٢٥ فروردین ١٣٥٩٢٨ جمادیالاولی ١٤٠٠ ١٤ آوریل ١٩٨٧

مفاهیمشان سنگین ترند، سؤالات را به طور یکسان به انگلیسی یا آلمانی پاسخ می دهد و به ندرت کوچک ترین نشانه ای از احساسات خود را بروز می دهد.»

رویتر سیری از نقش دکتر بهشتی در حوادث مختلف را به ترتیب ذیل ارائه می کند: «نخست به عنوان نیروی محرکه در شورای انقلاب، در اثنای نُه ماه وجود محرمانة این شورا تحت سایة دولت موقت مهدی بازرگان، سپس به عنوان سازندة چارچوب قانون اساسی جنجالی و سفت و سخت ایران، دست دکتر بهشتی همه جا در کار بود. هنگامی که مبارزان مسلمان در نوامبر گذشته به سفارت امریکا حمله کردند، با این کار، دولت بازرگان را واژگون کرده موج جدیدی در انقلاب به وجود آوردند. بسیاری از ایرانیان معتقد بودند که دکتر بهشتی در پس این ماجرا است. پاسخ وی به سؤالی راجع به این موضوع، مشخصاً طفره رفتن بود: "پیش بینی... چنین اقدامی ... کار دشواری نبود." نقش او قبل از تسخیر سفارت هرچه که بوده باشد، دکتر بهشتی نخستین مقام عالی رتبة ایرانی بود که اقدام دانشجویان را تأیید کرد. از آن پس او به طور مداوم هرگونه اقدامی را جهت تخفیف یا رفع بحران گروگان گیری در سفارت، سد کرده است. یک دیپلمات غربی که در تلاش هایی جهت حصول رهایی گروگان ها دخالت داشت، گفت هنگامی گروگان ها آزاد خواهند شد که بهشتی آخرین بهره برداری سیاسی خود را از دربند بودن آنها بنماید. بهشتی ٥١ ساله، نسبتاً دیر وارد زندگی سیاسی شد. قبل از انقلاب وی عمدتاً به عنوان مؤلف کتاب های درسی مذهبی که در سطح گسترده ای در مدارس ایران مورد استفاده قرار می گرفت، شهرت داشت. سپس وی به عنوان یکی از مردان دست راست آیت الله روح الله خمینی، رهبر انقلابی، وارد صحنه شده؛ نخست زمان تبعید در دهکدة فرانسوی نوفل لوشاتو و بعد هنگام بازگشت پیروزمندانه به تهران.»

در این جا رویتر بازهم به سراغ خصلت های دکتر بهشتی می رود و می نویسد: «اعضای شورای انقلاب می گویند دکتر بهشتی در جلسات شورا به ندرت صحبت می کند و همیشه از برخورد با مخالفان سیاسی اش خودداری می کند. یک عضو شورا گفت: بهشتی تمام موضوع را از قبل طرح ریزی می کند؛ بعد می گذارد دیگران به نیابت از طرف او بحث کنند.»

رویتر سیر قبلی بحث را چنین ادامه می دهد: «تنها شکست عمدة سیاسی بهشتی در ماه های پس از انقلاب، پیروزی چشمگیر ابوالحسن بنی صدر که یکی از مخالفان سیاسی او است، در انتخابات ریاست جمهوری در ژانویه بود. کاندیدای حزب جمهوری اسلامیِ بهشتی، جلال الدین فارسی بود. هنگامی که معلوم شد خانوادة او از ریشة افغانی هستند، حذف شد. برای این حزب وقت بسیار کمی باقی ماند که برای کاندیدای جدید اقدامی انجام دهد؛ کاندیدایی که فقط پنج درصد آرا را به دست آورد. اما کسانی که فکر می کردند این انتخابات نقطة عطفی در کامیابی های دکتر بهشتی و حزبش بوده است، به زودی از عکس این موضوع آگاه شدند. پس از بررسی مجدد قانون اساسی، دکتر بهشتی به خبرنگاران گفت وی دریافته