سال ١٩٢١ می باشد و به شوروی اجازه می دهد که در صورت مورد تهدید واقع شدن مرزهای جنوبی آن کشور، قوا در ایران پیاده کند، در بیست سال قبل از طرف شاه سابق ایران ملغی شناخته شد؛ ولی دولت شوروی آن را نپذیرفت و از این عمل تهران انتقاد شدیدی به عمل آورد؛ اما حتی لغو مجدد و اخیر این دو ماده از طرف دولت ایران نیز با هیچ گونه واکنش محسوسی از طرف شوروی روبه رو نگشت؛ ولی اگر در مقام مقایسه، فنلاند نیز که قرارداد مشابهی با شوروی دارد، به لغو یکطرفة این قرارداد می پرداخت، آیا شوروی باز هم به این صورت ساکت می نشست؟ در این جا این سؤال پیش می آید که پس، انگیزة این رفتار ملایم شوروی درمورد ایران چیست؟

نظر مسکو در ادامة این رفتار محتاطانه دربارة سیاست های اخیر ایران ظاهراً آن است که سیاست ایران پس از سقوط شاه، دارای ثبات کامل نبوده، روند و مشی آن می تواند در طول زمان به جهات دیگری متمایل گردد. بدیهی است که موضع سرسختانة ایران در مقابل امریکا خود روزنة امیدی است برای شوروی که شاید بالاخره روزی ایران به کمک های شوروی نیازمند شود و به این کشور روی آورد. با توجه به همین تصورات و برداشت ها است که شوروی حتی در مقابل قطع گاز ایران به آن کشور - با آن که شوروی حاضر بود مقدار زیادتری برای آن بپردازد - و یا اظهارات آیت الله خمینی مبنی بر آن که کشور او با کمونیسم بین المللی به همان میزان به هرصورت درگیر است که با استثمارگران غربی، واکنش خشمگین و قابل محسوسی نشان نداد.

این کشور در منازعات ایران و عراق به جانبداری از ایران می پردازد و پس از اعلام مجازات های اقتصادی امریکا علیه ایران، به گوش رسانده است که ایران می تواند از راه ترانزیتی شوروی هر مقدار که کالا بخواهد، از اروپای غربی وارد کند؛ به این ترتیب، مفهوم است که چرا دولت شوروی و یا همان طور که جراید ایران می نویسند، امپریالیست های شرقی، با توجه به منافع و مصالح پیش گفته و با وجود شکست های سیاسی شوروی در مناسبات خود با ایران و کلمات ناخوشایندی که از ایران در مورد آن کشور به گوش می رسد، به استراتژی دوستانة خود در مقابل ایران ادامه می دهد.[١]

ضمیمة دوم روزشمار ٢٣/١/١٣٥٩: نگاهی به بازتاب بحران جاری بین ایران و عراق در رسانه های جهان

"اکونومیست" چاپ انگلستان، در شمارة امروز خود مطلبی با عنوان"از دست دادن دوستان عرب و برآشفته ساختن دیگران" درج کرده است. این مطلب که به نقل از خبرنگار نشریه در شرق مدیترانه است، به طور کامل و آشکاری شدیداً جانبدارانه است و دقیقاً مطابق دیدگاه ها و منافع عراق نوشته شده است. در واقع با وجود ابراز دشمنی بیش تر نشریات غربی، کم تر مقاله ای با این سنخ و به این شکل، به بررسی زمینه های اختلافات ایران و عراق پرداخته است. در این مقاله با تأکید بر جنگ های "عرب و عجم" و "شیعه و سنی"، ایران شدیداً نکوهش شده است. مقاله در تحریف حوادث تا جایی پیش رفته است که حتی تاریخ اسلام و ظهور اسلام در ایران، مطابق ادبیات حزب بعث تنظیم و نگارش شده است. به دلیل ویژگی یاد شده، متن کامل مقاله در این ضمیمه ذکر می شود:

«سرمنشأ خصومت های فعلی بین عراق و ایران را می توان در جنگ قادسیة عراق در سال ٦٣٧ میلادی، جست و جو کرد که طی آن، ارتش اعراب مسلمان بر ارتش بزرگ تری از زرتشتیان غلبه کرد و امپراطوری ساسانیان را منقرض ساخت. صدام حسین هنگامی که سوگند خورد به خاطر حمله به طارق عزیز، معاون نخست وزیرش - که روز اول آوریل در بغداد صورت گرفت - از ایران انتقام بگیرد، با اشاره به قادسیه به طور تهدیدآمیزی از تاریخ سخن می گفت. این یکی از کهن ترین کشمکش هایی است که بر سر یک اختلاف نژادی اولیه صورت گرفته است.

در دنیای اسلام این امر که فرماندهان عراق - ولی نه اکثریت مردم آن - اهل تسنن هستند، در حالی که ایرانیان عمدتاً شیعه می باشند، تنها یک عامل فرعی است؛ اگرچه این عامل کاری انجام نداده است. این ایرانیان شکست خورده هستند که هنوز در خود احساس کینه و عداوت می کنند. سال گذشته

[١] مأخذ ٨، ص٢٣و٢٤، بخش فارسی رادیو کلن، ٢٣/١/١٣٥٩.