روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٧٧٨ - روزشمار جنگ پنجشنبه ٢١ فروردین ١٣٥٩٢٤ جمادی الاولی ١٤٠٠ ١٠ آوریل ١٩٨٠
زمرة ١٠ کشور پیشرفتة جهان درآید، امروز تبدیل به یک گورستان صنعتی شده است. در فاصلة چهار ماه پس از اولین مرحلة مجازات های اقتصادی که کارتر به دنبال اشغال سفارت امریکا در تهران اِعمال کرده است، برخی از بخش های تولیدی که دارای اهمیت استراتژیکی می باشند، تا مرحلة فلج شدن کامل یک قدم بیش تر فاصله ندارند و در تهیه و تأمین نیازمندی های اولیة زندگی دچار مشکلات فراوان شده اند. اکنون محاصرة اقتصادی امریکا - که میل دارد متحدان غربی وی نیز به پیروی از او نسبت به ایران اعمال کنند - باعث خواهد شد که بقای ایران بیش از حد معمول به خطر افتد. همین دیروز ایران در مقر سفارت ایران در وین یک ادارة ویژة بازرگانی دایر کرده تا به منظور خنثی کردن مجازات های اقتصادی امریکا، مواد اولیه و تولیدات صنعتی را مستقیماً از اروپا خریداری کند. حال به دقت ببینیم بخش هایی از اقتصاد ایران که اکثراً به واردات بستگی دارند کدامند.»[١]
این روزنامه در ادامه، به بررسی آثار تحریم در بخش های مختلف اقتصاد کنونی ایران پرداخته است؛ از جمله بخش نظامی، انرژی، صنعت و زیربنا، و کشاورزی و موادغذایی. روزنامة مزبور در تمامی این موارد، با تعریف و تمجید از وضعیت آن بخش در زمان رژیم شاه، می کوشد پیدایش نظام جمهوری اسلامی را عامل نابودی رونق و رشد اقتصاد ایران معرفی کند و در تمام این زمینه ها چشم انداز سیاهی را ترسیم نماید.[٢]نویسنده در آخر مقاله می نویسد: «در شرایط فعلی با نقش برآب شدن رؤیاهای افتخارآفرین شاه، ایران برای حفظ بقای خود هر روز با مشکلی مواجه می شود.»[٣]
هرالدتریبون چاپ پاریس، در شمارة امروز خود با استفاده از شمارة روز گذشته نیویورک تایمز نوشت:
«به علت وجود مازاد نفت در جهان، ایران در تهدید خود مبنی بر قطع صدور نفت به ژاپن و انگلستان، درصورتی که این دو کشور در تحریم اقتصادی علیه ایران به امریکا بپیوندند با اشکالاتی مواجه خواهد شد. این نظریة دیپلمات ها و دست اندرکاران شرکت های نفتی و امریکا و انگلستان است که در مصاحبه های مختلف ابراز داشتند. آنها گفتند که در حال حاضر خریدار جدیدی برای خرید مقادیر عظیم نفت ایران وجود ندارد. آنها اشاره کردند به علت مازاد مواد نفتی در جهان، فروش نقدی و بدون واسطة نفت طبق قراردادهای بلندمدت صورت نمی گیرد. یکی از دست اندرکاران نفت در امریکا گفت: اگر آنها به امریکا یا ژاپن یا اروپا نفت نفروشند، با این مقدار نفت چه کار خواهند کرد؛ آیا آن را خواهند نوشید؟
از آن جایی که صنایع کشور با نابسامانی هایی مواجه می باشد، ایران بیش از همیشه به در آمد نفت صادراتی نیاز دارد که از میزان ٥/٥ میلیون بشکه در روز در سال ١٩٧٨و ٢/٣ میلیون بشکه در یک سال قبل، به ٥/١ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. این آمارها توسط دیپلمات ها و منابع صنعتی ارائه شده است. ... علی اکبر معین فر وزیر نفت ایران، در تهران گفت که کشور وی آماده است ارسال نفت را به کشورهایی که در تحریم اقتصادی - که روز دوشنبه [١٨/١/١٣٥٩] از طرف کارتر اعلام شد - به امریکا می پیوندند، متوقف سازد. آقای معین فر همچنین اظهار داشت که برآوردهای خارجی از میزان تولید نفت ایران صحیح نمی باشد. رادیو تهران به نقل از وی گفت که روزانه ٣ میلیون بشکه نفت تولید می شود که ٧٠٠ هزار بشکة آن به مصرف داخلی می رسد.
... ژاپن بزرگ ترین خریدار نفت ایران است و براساس قراردادهای یک ساله، روزانه ٥٠٠ هزار بشکه نفت از ایران خریداری می نماید. هر بشکه نفت ٣٥ دلار برای ژاپن تمام می شود که یکی از بالاترین قیمت هایی است که توسط یکی از کشورهای اعضای اوپک دریافت می شود. براساس قراردادهای مشابه، انگلستان روزانه ٢٥٠ هزار بشکه نفت می خرد و چندین کشور اروپایی روی هم رفته روزانه ٤٠٠ هزار بشکه نفت از ایران خریداری می کنند.
بانکداران در لندن گفتند که اگر ایران ارسال نفت به ژاپن و اروپای غربی را قطع کند، احتمال دارد در مقابل این عمل،کشورهای اروپایی دارایی های ایران را مسدود نمایند. امریکا قبلاً هشت میلیارد دلار دارایی ایران را در بانک های امریکا مسدود کرده است. دارایی ایران در بانک های اروپایی و ژاپن حدود هفت میلیارد دلار می باشد. با مسدود شدن این دارایی ها احتمال دارد ایران از سیستم بانکی بین المللی
[١] - اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد ملی، نشریه "بررسی روزانه مطبوعات جهان"، ٨/٢/١٣٥٩، ص٢٦، کوریره دلاسرا - چاپ میلان، ١٠آوریل ١٩٨٠ (٢١/١/١٣٥٩).
[٢] همان، ص٢٦ تا ٣٠.
[٣] همان، ص٣٠.