یک سال پیش، کمی بعد از استقرار جمهوری اسلامی، تیره شد و رفته رفته به وخامت گرایید تا آن که دولت های آنها در ماه گذشته، سفیران خود را فراخواندند. نکات اصلی درگیری میان دو کشور از این قرار است: ١. ایران از ترک جزایر ابوموسی و تنب بزرگ و تنب کوچک واقع در تنگة هرمز - که در دهانة خلیج فارس قرار دارد - سر باز می زند. ٢. عراق خواستار آن است که در موافقتنامة سال ١٩٧٥ با ایران دربارة رودخانة شط العرب، اصلاحاتی به عمل آید؛ رودخانه ای که پس از پیوستن رودهای دجله و فرات، مرز دو کشور را به وجود می آورد و ظاهراً نفع ایران را دربردارد. ٣. عراق از اقلیت های عرب، کُرد و بلوچ در ایران جانبداری می کند و خواهان یک راه حل نوین برای مشکلات آنها است. ایران در مقابل، این مسئله را به عنوان مداخله، محکوم می کند. ٤. عراق اتهامات مکرر ایران را در مورد حوادث مرزی انکار کرده است. به هر حال، ناظران امور در بیروت از آن بیم دارند که حمله به معاون نخست وزیر عراق بتواند حالت تخاصم میان دو کشور را جدی تر کند[١]

٢٣٥

درگیر ی های پراکندة ایذایی و تحرکات مرزی، همچنان بخش هایی از خاک ایران در مناطق مرزی را تحت تأثیر قرار داده و اوضاع طبیعی روزانة مردم را با اختلال مواجه کرده است. امروز هم، چه در مناطق مرزی غرب کشور و چه در جنوب، چنین وضعی ادامه داشت.

در جنوب، خطاب به فرمانده گردان گارد ساحلی خسرو آباد، ضمن ابراز نگرانی از تحرکات خرابکارانه و نفوذی عوامل عراق، ابلاغ شد که «ضمن مراقبت لازم و کنترل شدید شناورهای عمومی، به ویژه سرنشینان بلم که در شط العرب اقدام به صید ماهی می نمایند، به فرماندهان ناوچه ابلاغ گردد که در امر حفاظت ناوچه ها در مأموریت ها توجه کرده و شناورهایی که در اسکلة گارد ساحلی پهلو گرفته اند، نگهبان و مراقب کافی گمارده شود و از نزدیک شدن بلم و یا سایر شناورهای عمومی به اسکلة ٢ جلوگیری نمایند.»[٢]

در غرب کشور، مین گذاری جاده های مرزی مرتباً موجب آسیب هایی حتی به غیرنظامیان می شود. یک تلفنگرام که امروز از استانداری ایلام ارسال شد نشان می دهد که تردد در مناطق مرزی، از آسیب رسانی و خطر آفرینی برکنار نیست؛ حتی برای اقدامات عادی و دوستانة خودی مانند برگرداندن گوسفندهای عراقی. در این تلفنگرام آمده است: «ساعت٣:٣٠ بعدازظهر امروز، جهت تحویل دادن گوسفندان عراقی که سه روز پیش وارد مرز ایران شده بودند، بخشدار موسیان به اتفاق فرمانده گروهان ژاندارمری موسیان به مرز رفته بودند. پس از ملاقات و تحویل دادن گوسفندان و هنگام بدرقه توسط عراقی ها، یک عدد مین که در جادة فرعی کاشته شده بود، منفجر می شود و فرمانده گروهان موسیان به اتفاق گروهبان دوم خزائی، مجروح، بخشدار و بقیة سرنشینان همراه، سالم می باشند.»[٣]

در این حال، برخی تشنجات و اختلال های اساسی تر و جدی تر نیز وجود دارد؛ از جمله

[١] مأخذ ٢٨.

[٢] سند شماره ٥٤٣ ٠٠٠ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از گارد ساحلی ژاندارمری، به فرمانده گردان گارد ساحلی خسرو آباد.

[٣] سند شماره ٠٦٣٢٥٤ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: تلفنگرام، از وزارت کشور، به تیمسار ریاست سماجا.