روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٢٣ - مقدمه
الف) قطع رابطه سیاسی امریکا با ایران (روند برخوردهای طرفین تا قطع رابطه)
فروردین ١٣٥٩ در حالی شروع گردید که درگیری سیاسی موجود بین ایران و امریکا، هر روز تشدید می شد؛ روندی که تا آخرین روز مربوط به دورة کتاب حاضر (٣١ فروردین ١٣٥٩)، ادامه یافت. هر چند سابقه این تیرگیِ روابط به چندین دهه قبل می رسد امّا آخرین دور آن از "ماجرای تسخیر لانه جاسوسی" آغاز شده است. به این ترتیب، محور اصلی منازعة کنونی ایران و امریکا مسئله گروگان های امریکایی در تهران است که حل آن، مهم ترین دغدغة همه دولتمردان امریکایی است؛ از جمله در آستانة شروع سال جدید ایرانی، جرج بوش نامزد ریاست جمهوری امریکا از حزب جمهوری خواه، از جیمی کارتر خواست مناسبات دیپلماتیک با ایران را قطع کند. ریچارد لوگار سناتور جمهوری خواه ایالت ایندیانا نیز از کارتر خواست ایران را در محاصره دریایی قرار دهد، بندرگاه های ایران را مین گذاری، ذخایر ایران را تصرف و تمام دیپلمات های ایران را توقیف کند. لوگار گفت: «به اعتقاد من، دولت ایران با این اقدام خود به امریکا اعلان جنگ داده است.»
در این حال کارتر، اقدام نظامی علیه ایران را در سطح سرّی به طور جدی پیگیری می کند و نیز در پی ایجاد و افزایش فشارهای سیاسی اقتصادی متحدان خود از جمله دولت های اروپای غربی، بر ایران است. البته دولت امریکا نیم نگاهی نیز به تحولات داخلی ایران و تصمیم گیری مسئولان نظام جمهوری اسلامی دارد. کارتر در اولین روز فروردین ماه هنگام عزیمت به کمپ دیوید اظهار امیدواری کرد که «بعد از انتخابات پارلمانی ایران، دولتی که بتواند از عهده افراطیون اشغالگر سفارت امریکا در تهران برآید تشکیل بشود.» دیوید پاسیچ سخنگوی وزارت خارجه امریکا نیز گفت: کابینه کارتر امیدوار است زمانی که ایران ٥٠ گروگان امریکایی را آزاد کند روابط امریکا با تهران به حالت عادی بازگردد. وی افزود: هنگامی که گروگان ها آزاد شدند. ما مایلیم در آینده، روابط خود را با ایران مورد بررسی قرار دهیم.
در این میان، کارتر موضوع "شاه" را که در ایجاد بحران کنونی ایران و امریکا نقش یک چاشنی را داشته است، نیز پیشِ رو دارد. در شروع دوره، شاه که در جزیره پانامایی کانتادورا به سر می برد، در مواجهة با پیگیری های حقوقی ایران، پاناما را با کمک امریکا به قصد مصر ترک می کند. کارتر ضمن اینکه افراد زیادی را در سطح رئیس دفتر کاخ سفید مأمور پیگیری وضع اقامت شاه و بیماری وی کرده است، چندان مایل به گفت وگوی صریح در این باره نیست. وی در عین اینکه بر وارد نشدن شاه به امریکا تصریح می کند، امّا تأکید دارد که برای معالجه شاه و مراقبت از وی، امریکا هر اقدامی لازم باشد به بهترین وجه انجام خواهد داد.
خروج اجباری شاه از پاناما و عزیمت وی به مصر هرچند اقتدار و نقش فعال دیپلماسی ایران را نشان داد، امّا در عین حال تلاش وزارت امور خارجه ایران را برای دست یابی به امکان تفاهم نسبی با امریکا از طریق ایجاد محدودیت برای شاه در پاناما و حتی تهدید تحویل وی به