روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٢١ - مقدمه
جهان عرب با طرح و پیگیری مسئله سه جزیره خلیج فارس، حل ضعف ژئوپلتیک عراق برای دسترسی به دریا از طریق تحقق آرزوی تاریخی احراز مالکیت و حاکمیت تمامی اروندرود و عقب بردن مرز دو کشور به ساحل شرقی آن و نیز عربستان سازی در خوزستان ایران که اگر به تجزیه بخش زرخیز ایران منجر نشود لااقل یک پایگاه نفوذ دائمی در ایران بیابد و یک بحران قومی عرب گرایانه دائمی را به ایران تحمیل کند. این تحریک دائمی، آشکارا در گفتار و رفتار رهبران و تصمیم گیران بعث عراق مشهود است.
مرور فروردین ١٣٥٩ (دوره زمانی کتاب)، به وضوح نشان می دهد که کشور در این مقطع زمانی، در معرض بحران های متعددی که بیان گردید، قرار داشته است؛ مجموعة این بحران ها را در چهار عنوان می توان دسته بندی کرد:
١- بحران در روابط و مناسبات ایران و امریکا.
٢- بحران در روابط و مناسبات ایران و عراق.
٣- بحران قومی کردی.
٤- بحران در تعامل و مناسبات نیروهای سیاسی داخلی [اعم از جریان های داخل جناح های حکومتی و خارج از آن].
یادآور می شود در متن روزشمار، گزارش های هر روز، عموماً به همین ترتیب ردیف های چهارگانه مزبور تنظیم شده است که نشانة نگرش خاص کتاب به زمینه سازی جنگ عراق علیه ایران می باشد. توضیح این که عراق در فضای ناشی از درگیری های ایران و امریکا، در پی تحقق مطامع خویش برمی آید در حالی که در درگیری های غرب کشور، جبهه دیگری جلوی نیروهای مسلح ایران گشوده شده است و برای عراق این نوعی ایجاد سهولت در حرکت محسوب می شود و عامل مساعدی برای زمینه سازی تجاوز است. در همین حال مرکزیت سیاسی و به تبع آن فرماندهی نظامی ایران در نوعی بحران و عدم ثبات به سر می برد و تحت تأثیر برخوردهای تضعیف کننده ناشی از جناح بندی موسوم به لیبرال - خط امام قرار دارد. این وضع وقتی وخیم تر می شود که در صف بندی کلی عرصه سیاسی کشور، گروه های متعددی با دعاوی انقلابیِ مانده از مبارزه با رژیم گذشته، به شدت فعال هستند و حاضر به قرار گرفتن در ذیل حاکمیت جدید نیستند. آنها هر جا ضرورت ایجاب کند مدّعی ایفای نقش جریان های سیاسی دارای مطالبات دمکراتیک و ... هستند و هرجا که لازم شود با اتکا به سلاح، نقش چریکی و شبه نظامی خود را نشان می دهند. همچنین گروه های دیگری که نه در صف محاربان هستند و نه در صف وفاداران قطعی نظام جدید قرار دارند، نیز فعالند که مطابق سنخ، ماهیت و نوع حضور، بعضاً از هر دو طرف متحمل فشار و حتی قربانی می شوند. در این زمان نوع صف بندی جریان های سیاسی داخلی، اعم از داخل حاکمیت و غیر آن، در مجموع فضایی ایجاد کرده است که این نیز نظیر بحران قومی، از دیدگاه رژیم عراق تسهیل کننده