روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١١٩٣ - روزشمار جنگ یکشنبه ٣١ فرودین ١٣٥٩ ٤ جمادی الثانی١٤٠٠ ٢٠ آوریل ١٩٨٠

گفتنی است که برخی ناظران خارجی نیز از این که کنفرانس فردا بتواند به تصمیم قاطعی منجر شود، تلویحاً ابراز ناامیدی می کنند. از جمله به این موضوع اشاره می شود که ملل اروپایی دربارة مسئلة گروگان گیری در تهران و اقداماتی که می تواند برای حل این امر، مورد استفاده قرار گیرد، توافق نظر ندارند. دولت های آنها نیز که منعکس کننده و حامی نظر اتباع خود هستند، ناگزیر نمی توانند به سادگی، نظریه و فرمول واحدی در این مورد ارائه نمایند و از آن پیروی کنند.[١]

نظرهای ناامید کننده تری نیز وجود دارد؛ از جمله به گزارش خبرگزاری فرانسه از امریکا، ناظران امریکایی معتقدند که در روزهای آینده، به فرض این که هم پیمانان اروپایی امریکا و ژاپن نیز به امریکا بپیوندند، تحولی در امر گروگان ها ایجاد نخواهد شد و کارتر به ناچار آخرین حرف خود را خواهد زد.[٢] این "حرف آخر"، در واقع ممکن است یک اقدام نظامی باشد که دربارة میزان مؤثر بودن آن در آزادی گروگان ها، ابراز تردید جدی وجود دارد.

ناامیدی از تصمیم گیری مشترک در اجلاس اروپایی فردا، به گونه ای دیگر نیز انعکاس یافته است. به گزارش یونایتدپرس از کلن، امروز هلموت اشمیت صدراعظم آلمان غربی طی بیانیه ای، قویاً از نحوة برخورد امریکا با ایران حمایت کرد و از مردم آلمان غربی و اتحاد شوروی خواست که موضع ایالات متحده را درک نمایند. در ادامة این گزارش اضافه شده است: آلمان غربی از اِعمال مجازات اقتصادی بر ضد ایران حمایت خواهد کرد و احتمالاً در صورتی که کشورهای متحد اروپایی در این باره به توافق نرسند، آلمان غربی به طور یکجانبه دست به این کار خواهد زد.[٣]

٧٢١

در حال حاضر، با توجه به وضعیت ایران و اختلاف آن با امریکا، ترکیه از نظر اقتصادی موقعیت منحصر به فرد و منافع ممتازی دارد. از سوی دیگر، این کشور می تواند برای فشارهای امریکا نقش نوعی سوپاپ اطمینان را بازی کند و مانع غلتیدن ایران به سمت شوروی و بلوک شرق شود؛ به این ترتیب در میان متحدان امریکا، خودبه خود وضع ترکیه یک استثنای پذیرفته شده است. گزارش ذیل از آسوشیتدپرس که آن را امروز از آنکارا مخابره کرده است، می تواند نوعی توجیه رسمی و تبلیغاتی این قضیه تعبیر شود. در این گزارش آمده است:

«منابع دولت ترکیه گزارش دادند ایالات متحده نسبت به عدم تمایل ترکیه برای همگامی با امریکا در تحریم اقتصادی کشور مسلمان همسایه اش ایران، "تفاهم" نشان داده است. ... این منابع گفتند از دولت ترکیه نیز خواسته شد که در قطع امور بازرگانی و روابط دیگر با دولت ایران، به متحدان ایالات متحده ملحق شوند. آنها گفتند که دولت ترکیه با توجه به "روابط ویژة" ترکیه با ایران، این درخواست را مورد بررسی قرار داد؛ زیرا قسمت

[١] مأخذ ١، ص ١٣ و بخش فارسی رادیو کلن، ٣١/١/١٣٥٩.

[٢] روزنامه انقلاب اسلامی، ١/٢/١٣٥٩، ص ١٦.

[٣] روزنامه بامداد، ٢/٢/١٣٥٩، ص ٢، کلن - یونایتدپرس.