موضوع مورد مذاکره، مانع از نتیجه گیری دقیق دربارة تأثیر قطعی این حضور است.» رادیو لندن در گزارش یاد شده، احتمالات متفاوتی را به نحو ذیل مطرح کرد: «هنوز روشن نیست که مذاکرات در چه زمینه ای است؛ ولی یک روزنامة چپ گرا در تهران نوشته است که مذاکرات در مورد مبادلة نفت و گاز ایران با قطعات یدکی ساخت شوروی می باشد. به عبارت دیگر طبق اظهار نظر این روزنامه، مسکو درصدد است که جهت خنثی کردن نتایج تحریم های امریکا، ایران را یاری نماید. ... سفارت شوروی اظهار نظر کرده است که اعزام هیئت نمایندگی از آن کشور، به منظور همکاری، صورت گرفته و این که هیئت با هیئتی که اخیراً مذاکراتی به منظور خریداری گاز با ایران به عمل آورد و با شکست روبه رو شد، متفاوت است. سخنگوی رئیس جمهور ایران اظهار داشته است که احتمالاً مذاکرات در زمینة خرید قطعات یدکی از شوروی است. ایران برای کامیون های ارتش ساخت شوروی خود نیاز به قطعات یدکی دارد؛ ولی بعید به نظر می رسد که شوروی بتواند قطعات یدکی تجهیزات فنی و تانک های ساخت امریکا و انگلیس را که شدیداً مورد نیاز ایران است، تأمین نماید. طبق اظهار نظر منابع آگاه، ارسال این گونه قطعات به ایران انجام می گرفته است؛ ولی اکنون کار افرادی که به عنوان واسطه، این قطعات را فراهم کرده اند، با توجه به تحریمات علیه ایران با دشواری زیاد روبه رو خواهد شد.»[١]

همچنین امروز در پراگ اعلام شد: «شورای انقلاب ایران تصمیم دارد از طریق افزایش مبادلات تجاری با بلوک شرق، با تحریم اقتصادی غرب مقابله نماید.» خبرگزاری آلمان که این خبر را اعلام کرد افزوده است: «در پایان مذاکرات "شعاع الدین فتاحی" معاون وزارت بازرگانی با معاون وزارت بازرگانی خارجی چکسلواکی، اعلام شد چکسلواکی کالاهای سرمایه ای اساسی، ماشین آلات و تجهیزات حفاری به ایران خواهد فروخت. در این بیانیه مشخص نشده که در عوض ایران چه چیزی خواهد فروخت؛ اما به نظر می رسد که ایران قرارداد فروش گاز را که در سال ١٩٧٧ در رژیم شاه مخلوع به امضا رسیده بود، به رسمیت خواهد شناخت.» خبرگزاری فرانسه از پراگ اطلاعات بیش تری در این باره گزارش کرد. این گزارش حاکی است: در بیانیه ای رسمی که در پراگ انتشار یافت اعلام شد که یک مقاوله نامة همکاری میان دو کشور امضا شد. در این سند وضع مناسبات ایران و چکسلواکی و امکانات گسترش این مناسبات به ویژه در مورد صادرات صنایع چکسلواکی به ایران، تجزیه و تحلیل شده است. در این مقاوله نامه، همچنین دورنمای همکاری ها در زمینه های صنایع سنگین و سبک، شیمی، پتروشیمی، انرژی، و نیز کشاورزی، در نظر گرفته شده است. یادآوری می شود که شعاع الدین فتاحی برای دیدار از یازدهمین بازار بین المللی برنو، وارد چکسلواکی شده است.[٢]

٦٦٨

[١] مأخذ ٦، ص٦ و ٧، بخش فارسی رادیو لندن، ٢٩/١/ ١٣٥٩.

[٢] مأخذ ١٣، ص١٢، پراگ - خبرگزاری آلمان، ٢٩/١/١٣٥٩.