دربارة مقدمات، زمینه ها و نحوة شروع این قضیه، ستاد مشترک ارتش به فرماندهی ژاندارمری گزارش داد که قبل از ظهر، احزاب و گروه های مسلح سنندج، به منظور جلوگیری از ورود ستون اعزامی به شهر سنندج و ورود آنان به پادگان شهر، فعالیت گسترده ای به عمل آوردند. آنها با تعطیل کردن مغازه ها و مدارس و بعضی از ادارات و با تشویق مردم و دانش آموزان به اجتماع در مدخل ورودی شهر، مانع ورود ستون اعزامی شدند. با اجرای این برنامه افراد مسلح وابسته به احزاب بلافاصله در چهارراه ها و معابر سنگربندی نموده و با استقرار سلاح های سنگین خود را برای درگیری سنگین با ارتش آماده کردند. در نتیجه شهر سنندج به حالت تعطیل درآمد و افراد مسلح، در سنگرهای تهیه شده، در روی ارتفاعات و داخل شهر، با سلاح های سنگین و سبک آمادة جلوگیری از هرگونه تغییر مکان نیروهای نظامی شدند. آنها همچنین شش قبضه تفنگ و دو دستگاه بیسیم را از یک آمبولانس که در حال بردن مریض بود، به غنیمت گرفتند؛ سرهنگ قانع رئیس دژبان شهر را نیز گروگان گرفتند و پس از دو ساعت آزاد کردند[١]

در ادامة ماجرا، با پدیدار شدن وضعیت یادشده، فرمانده ستون برای جلوگیری از خونریزی و درگیری با مردم دستور داد که ستون عقب نشینی کند و در زمین های فرودگاه مستقر شود[٢]

خبرگزاری پارس از سنندج، وضعیت را در گزارش ساعت ١٧:٢٠ امروز خود، چنین تشریح می کند: «ستون نظامی که صبح امروز وارد سنندج شد و در مدخل شهر با اعتراض مردم روبه رو گردید و به فرودگاه سنندج بازگشت، همچنان در فرودگاه سنندج مستقر، و مردم با عبور آن از شهر، چه از داخل و چه از جادة کمربندی مخالفند. علت مخالفت مردم سنندج با عبور این ستون نظامی این است که تصور می کنند این نقل و انتقالات با آنچه که در اعلامیه های ستاد ارتش گفته شده، مغایرت دارد. کلیة مغازه های سنندج بسته شده و شهر در حالت تعطیل به سر می برد. مدخل اکثر کوچه های شهر سنگربندی شده و مردم در جلوی درب حزب دمکرات و کومه له و سایر گروه های سیاسی اجتماع کرده اند.»[٣]

برخلاف آنچه خبرنگار خبرگزاری پارس از سنندج، دربارة علت مخالفت مردم ذکر کرده است، سازمان دهی و برنامه ریزی گروه های کُرد مخالف نظام، به روشنی در این حرکت مشهود است و خود آنان نیز این مسئله را چندان پنهان نمی کنند؛ به طور مثال دفتر چریک های فدایی خلق، شاخة سنندج، اعلام کرد: «ارتش با کمک فرماندهان خود، به بهانة تعویض نیرو و به بهانة جنگ با رژیم فاشیستی بعث عراق، مبادرت به اعزام یک ستون نظامی عظیم کرده اند. آنها قصد دارند امروز پس از ورود به سنندج، روز جمعه به طرف سقز و سپس بانه و سردشت حرکت کنند. این به نظر ما در جهت تکمیل محاصرة نظامی و اقتصادی کردستان است.»[٤]

بغدادی، مسئول تشکیلات حزب دمکرات در سنندج، نیز در گفت وگویی با خبرگزاری پارس

[١] سند شماره ٠٦٣٤٠٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٣ مرکز فرماندهی، به ژاجا، ٢٨/١/١٣٥٩، ص١، رویدادهای ساعت ١٢ روز ٢٦/١ الی ٢٧/١.

[٢] مأخذ ٦٨، ص٢.

[٣] مأخذ ١، ص٢، سنندج - خبرگزاری پارس، ٢٧/١/١٣٥٩.

[٤] مأخذ ١، ص٢و٣، سنندج - خبرگزاری پارس، ٢٧/١/١٣٥٩.