کوشش رژیم عراق در جهت دامن زدن سریع به بحران میان بغداد و تهران، همه و همه به خاطر جلب توجه به این بحران و منصرف ساختن اذهان و افکار مردم عراق و منطقه به اوضاع در حال انفجار در داخل عراق، بوده و هست. همچنین درخواست عراق از ایران در مورد عقب کشیدن نیروهایش از جزایر سه گانة عربی در خلیج(فارس)، تلاش دیگر رژیم حاکم در عراق است که به اختلاف خود با ایران بُعد ناسیونالیستی و قومی عرب بدهد تا بدین وسیله، آرای عمومی اعراب را به سوی خود جلب کند؛ ولی آنچه مسلم است، این درخواست عراق که خیلی دیر صورت می گیرد و نُه سال از وقت آن می گذرد، آن هم در شرایط بحرانی موجود در داخل عراق، سایه های سیاهی را روی اصالت و واقعی بودن این درخواست عراق کشیده است؛ زیرا عراق تنها هدفش از این درخواست این است که آن را به صورت عنصر اساسی مانورهای سیاسی در اختلافات خود با ایران درآورد و هدفی دیگر در پی ندارد؛ زیرا عراق نه تنها در طول این نُه سال که بر اشغال جزایر سه گانه سپری می شود، چیزی بر زبان نیاورد، بلکه در سال ١٩٧٥ قراردادی با رژیم شاه بست و طی آن، سقوط و نادیده گرفتن تمامی ادعاها را در مورد این جزایر امضا کرد و حتی به موجب این قرار داد، از قسمتی از حق عراق در شط العرب صرف نظر کرد.»[١]

امروز بخش فارسی رادیو لندن نیز دربارة علل تیرگی روابط ایران و عراق و نیز احتمال تبدیل این مسائل به علتی برای شعله ور شدن آتش جنگ بین دو کشور، دیدگاه های فرد هالیدی، محقق سرشناس مسائل ایران را پخش کرد. متن کامل این گفتار به شرح زیر است:

«فرد هالیدی نویسندة انگلیسی که کتاب هایی دربارة ایران و شبه جزیرة عربستان، تاکنون به چاپ رسانیده، دو هفته پیش به دانشگاه بغداد رفت تا در آنجا سخنرانی درباره سیاست خارجی چین در خاورمیانه ایراد کند. او سه روز پیش به لندن بازگشت، بنگاه سخن پراکنی بی.بی.سی از او دعوت کرد تا درباره وخامت روابط ایران و عراق و اخراج هزاران نفر شیعه مذهب از عراق به ایران مشاهدات خود را در عراق بیان کند. فرد هالیدی دربارة مشاهدات خود در عراق چنین گفت:

روابط ایران و عراق حتی قبل از واژگون شدن رژیم شاه رو به تیرگی نهاده بود. تیرگی روابط، ابتدا با بیرون راندن آیت الله خمینی از عراق در ماه اکتبر ١٩٧٨ آغاز گردید. البته اکنون مقامات عراقی اظهار می دارند که تهدیدات شاه مبنی بر آغاز پشتیبانی مجدد از شورشیان کرد شمال عراق آنان را به این اقدام واداشته است. از زمان روی کار آمدن دولت جدید در ایران اختلافات میان دو کشور مرتباً افزایش یافته است به نحوی که اکنون با اخراج دسته جمعی ایرانیان از عراق، برخوردهای مرزی و پشتیبانی هر کشور از ناراضیان کشور دیگر حالتی برقرار شده است که بی شباهت به وضع روابط دو کشور در اوائل سال های ١٩٧٠ نمی باشد.

دولت صدام حسین در سه مورد عمده با ایران اختلاف نظر دارد. اولاً عراق از خواسته های اعراب ساکن منطقه نفت [خیز] خوزستان در زمینة نوعی خودمختاری منطقه ای پشتیبانی کرده و به گفته خود با سرکوبی مبارزان عرب در این منطقه مخالف می باشد. با این حال عراق تأکید می کند که هدف آنان به هیچ وجه این نیست که شاهد تجزیة ایران و مجزا شدن خوزستان باشند.

ثانیاً دولت عراق با آنچه که طبق نظر آن دولت، سیاست جدید ایران در منطقه خلیج فارس می باشد، مخالف است و بیم آن دارد که عواملی تندرو در ایران، در صدد مطرح کردن مجدد مسئلة بحرین برآیند. عراق مایل است که ایران سه جزیرة واقع در خلیج فارس را که در زمان حکومت شاه، در سال ١٩٧١ به اشغال ایران در آمد، تخلیه کند. نظریة مقامات رسمی عراق حاکی از آن است که در حال حاضر عراق قصد ندارد که با توسل به زور، جزایر مزبور را باز پس بگیرد؛ بلکه ابتدا خواهد کوشید تا از طریق دیپلماسی بین المللی، این مسئله را حل نماید.

سومین شکایت عراق از ایران، مسئله ای است که از نظر عراقی ها دخالت ایران در امور داخلی عراق می باشد و انفجارهای اخیر بمب در عراق را به تحریک ایران می دانند. اعلامیه های زیادی با تصویر دانشجویی که روز اول آوریل در حادثه انفجار قسطنطنیه کشته شد در سراسر بغداد بر دیوارها نصب

[١] مأخذ ١، ص٢٠ تا ٢٣، بخش عربی رادیو قاهره، ٢٦/١/١٣٥٩.