إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٧٨

نحو استعمال حقيقى بوده يا مجازى.

سؤال: آيا عقلا در فرض مذكور به اصالت الظّهور تمسّك مى‌كنند؟

جواب: خير! اصالت الظّهور براى كشف «مراد» است نه كشف «كيفيّت اراده»، وقتى مراد متكلّم، معلوم است، اصالت الظّهور، نحوه اراده را بيان نمى‌كند

تذكّر: با بيان آن مقدّمه مفصّل براى شما واضح شد كه در محل بحث، اصالت الظّهور در عام، بر اصالت الظّهور در ضمير تقدّم دارد يعنى: اصلا نسبت به ضمير، اصالت الظّهور جريان ندارد زيرا: نسبت به عام در اصل مراد متكلّم، مردّد هستيم، نمى‌دانيم مولا كه فرموده: «اكرم كلّ عالم و يجوز الاقتداء بهم»، مرادش از عامّ مذكور چيست آيا عالم عادل، مقصود او بوده يا مطلق عالم‌ [١]. در فرض مذكور چون مراد متكلّم براى ما مشكوك است به اصالت الظّهور تمسّك و كشف مى‌نمائيم، مراد او اكرام «كلّ عالم» هست امّا در «يجوز الاقتداء بهم» مسئله از جهت ضمير براى ما مشخّص است، مى‌دانيم عالمى جواز اقتدا دارد كه عادل باشد فقط ترديد ما در اين است كه آيا آن ضمير به بعضى از افراد عود مى‌نمايد تا مجاز باشد يا اينكه مقصود از «اكرم كلّ عالم»، عالم عادل است و نتيجتا ضمير به جميع عالم عادل عود مى‌كند پس شما در كيفيّت استعمال و چگونگى اراده- در مورد ضمير- مردّد هستيد و عقلا در اين قبيل موارد به اصالت الظّهور تمسّك نمى‌كنند پس فقط اصالت الظّهور در جانب عام به قوّت خود، محفوظ است‌ [٢].

[١]و مطلق عالم، واجب الاكرام است.

[٢]به خاطر اينكه مراد متكلم، نسبت به عام، مشكوك است و از طريق تمسك به اصالت الظهور، مراد متكلم را كشف مى‌كنيم.