دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩٤ - ١ منابع مكتوب
باب پنجاهم با بيان مرگ يوسف در مصر، در حدود ١٦٠٠ ق م، پايان مىيابد.
از آنجا كه مطالب اين سفر تاريخى است و دورانِ پيش از شريعت موسى را روايت مىكند، در باب شريعت كمتر مورد استناد قرار مىگيرد. با اين همه، گاه احكام شرعى را نيز مىتوان در آن سراغ گرفت؛ براى مثال منع از قتل و خونريزى در باب نهم اين سفر آمده است: «... هر كه خون انسان ريزد خون وى به دست انسان ريخته شود؛ زيرا خدا انسان را به صورت خود ساخت» (پيدايش ٩: ٦).
از سوى ديگر، به نقل سفر پيدايش، نياكان بنى اسرائيل گاه اعمالى انجام دادهاند كه بعدها بر اساس شريعت موسى تحريم شده، اما در زمان ارتكاب آنها دستورى بر منعشان وجود نداشته است؛ براى مثال، به گفته آنها ازدواج ابراهيم با خواهر ناتنىاش (پيدايش ٢٠: ١٢، كه بر خلاف حكم لاويان ١٨: ٩ است)؛ و نيز به گفته آنان ازدواج يعقوب با دو خواهر (پيدايش ٢٩: ٢١ به بعد، بر خلاف لاويان ١٨: ١٨).
٢/ يك) سفر خروج: اين سفر با روايت تولّد موسى، حدوداً چهارصد سال پس از مرگ يوسف آغاز مىشود و با گزارش بعثت او و پس از خروج بنى اسرائيل از مصر ادامه مىيابد. سه ماه پس از خروج از مصر، موسى بر روى كوه سينا دو لوح دريافت كرد كه اين ده حكم، كه به «ده فرمان» مشهور است، بر آنها نقش بسته بود:
- من هستم خداوند، خداى تو؛
- تو را خدايان ديگر جز من نباشد؛
- نام خدا را به باطل مبر؛
- روز شبات (شنبه) را گرامىدار؛
- پدر و مادرت را احترام كن؛
- قتل مكن؛
- زنا مكن؛
- دزدى مكن؛
- بر همسايه خود شهادت دروغ مده؛
- به ناموس و اموال همسايه خود طمع نورز (خروج ٢٠: ٢. ١٧؛ تثنيه ٥: ٦. ٢١).
اين ده فرمان، كه دو بار در سفر خروج و سفر تثنيه به طور كامل و در جاى جاى تورات به طور پراكنده ذكر شدهاند سرآغاز شريعت يهودى است.
پس از ده فرمان در چند باب متوالى اين سفر (بابهاى ٢٠ تا ٢٣) بخشى از احكام شرعى، به ويژه حقوقى، ذكر شده است، مانند: قوانين راجع به قتل، آدمربايى، توهين به پدر و مادر، ضرب و جرح، سقط جنين، سرقت، تصرف در مال غير، خيانت در امانت، زنا، جادوگرى، مقاربت با حيوان، بتپرستى، ربا، عدالت در دادگاه، شهادت دروغ، رشوه و ...
در عبرى، اين سفر «شِموت» [١] ( «نامها») خوانده مىشود كه از آيه آغازين سفر گرفته شده است.
٣/ يك) سفر لاويان: اين سفر را از آن جهت «لاويان» نام نهادهاند كه احكام مربوط به كاهنان را، كه از خاندان لاوىاند، دربردارد. بابهاى نخستين
[١].Shemot