دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩٨ - دوم تورات و قانون نامههاى معاصر آن
آن، براى مثال، پرداختِ چند برابرِ شىء دزديده شده است. در مقابل، در قانون نامه حمورابى بارها و بارها براى جرايم مالى مجازات اعدام منظور شده است، مانند مواد ٦ (سرقت از معبد)، ٧ (خيانت در امانت در حكم سرقت) و نيز ٩، ١٠، ٢١، ٢٢ و ....
حتّى در آنجا كه مجازاتِ مالى براى سرقت در نظر گرفته شده، اين مجازات بسيار شديد و نتيجه عدم پرداخت آن مرگ است.
مادّه ٨. اگر شخصى يك گاو يا يك گوسفند يا يك الاغ ... دزديد، اگر آن به معبد ... يا ... به يك محل دولتى متعلق بود او بايد سى برابر غرامت بپردازد. اگر آن به شخص عامى تعلق داشت، او بايد ده برابرِ كامل [آن را] بدهد. اگر سارق توانايى پرداخت غرامت را نداشت او بايد به قتل برسد.
در حقوق يهودى، رسيدگى به جرايم مالى در صلاحيت دادگاه مدنى (٣ نفره) است نه دادگاه جنايى (٢٣ نفره)، و همين امر تفاوتِ اين دو گروه قوانين را به خوبى نشان مىدهد.
از سوى ديگر، در اين قانوننامه به جرايم بر ضد اشخاص، به ويژه قتل عمد، توجّه چندانى نشده است. [١] هيچ يك از موادّ اين قانوننامه به صراحت به قتل عمد نپرداخته است. در يك جا عمل قتل در حكم عمد فرض شده است و مجازات قاتل مرگ است: آنجا كه معمار در استحكام بنا كوتاهى كند و ديوار فرو ريخته، موجب مرگ صاحب خانه شود (مادّه ٢٢٩). همچنين براى موردى كه كسى زنى حامله را بزند و جنين وى را سقط كرده، موجب مرگ خود او هم بشود مجازات مرگ در نظر گرفته شده است (مادّه ٢١٠)، كه البتّه در اينجا نه خود قاتل، كه دختر او بايد كشته شود. موارد ديگر عمدتاً ناظر به قتل غير عمد است كه با پرداخت جريمه مجازات مىشود. حتّى در قتل در حكم عمد نيز هميشه مجازات قتل اعدام نيست، مثل قتل زن عامى يا كنيز حامله (موادّ ٢١٢ و ٢١٤)؛ مرگ برده در اثر كوتاهى معمار (مادّه ٢٣١) و ...
با اين همه، گاه شباهتهايى را نيز مىتوان بين قانون تورات و حمورابى مشاهده كرد. براى مثال، بر طبق قانون نامه حمورابى، اگر كسى به دروغ ديگرى را به ارتكاب قتل متهم كند شاهد دروغين بايد به قتل برسد (مادّه ١). در تورات نيز مجازات شاهد دروغين همان مجازات عملى است كه وى ديگرى را به ارتكاب آن متهم كرده است (تثنيه، ١٩:
١٦. ٢١). همسانى مجازات شاهد دروغين با مجازاتِ جرمِ موضوع شهادت در اين دو نظام، شباهت جالب و در خور اعتنايى است. (اگر چه با تفسير شريعت شفاهى از شهادت دروغ، اين مسأله شكل متفاوتى مىيابد).
نمونه بارزتر آن از حيثِ شكل تدوين، قانون مربوط به صدمات گاو شاخزن است. در قانون نامه حمورابى آمده است:
٢٥٠. اگر يك گاو، هنگامى كه در خيابان راه مىرفت به شخصى شاخ زد و او را كشت در اين مورد
[١].CarlS .Ehrlich ,op .cit .,p .١٢٤ -٣ .