ح) تعبيرات قابل توجّهى در ارتباط با «فقيه» (يعنى صاحب بصيرت در دين كه قطعاً بخشى از اين بصيرت آشنايى با حلال و حرام و حدود الهى است) در روايات وارد شده كه به ذكر بعضى از آنها اكتفا مى‌شود:

اوّل: اگر مؤمن فقيه از دنيا برود شكافى در اسلام ايجاد مى‌شود كه چيزى آن را پر نمى‌كند. [٤]

دوم: مؤمنان فقيه، قلعه‌ها و دژهاى محكم اسلام‌اند (و از اسلام حفاظت مى‌كنند) همانند حفاظت ديوار شهر نسبت به شهر

(إنّ المؤمنين الفقهاء حصون الإسلام كحصن سور المدينة لها). [٥]

سوم: وجود يك فقيه براى ابليس از هزار عابد، سخت‌تر و شديدتر است‌

(فقيه واحد أشدّ على إبليس من ألف عابد). [٦]

چهارم: هيچ مرگى براى ابليس محبوب‌تر از مرگ فقيه نيست‌

(ما من أحد يموت من المؤمنين أحبّ إلى إبليس من موت فقيه). [٧]

پنجم: فقيهان رهبران جامعه‌اند و نشستن نزد آنان عبادت است‌

(الفقهاء قادة و الجلوس إليهم عبادة). [٨]

انكار نمى‌كنيم كه فقه در لغت مفهوم عامى دارد كه همه معارف و احكام دينى را شامل مى‌شود ولى به يقين بخش مهمى از آن همان فقه مصطلح است، به علاوه در بعضى از روايات تصريح به احكام مربوط به حلال و حرام شده است.

ط) از جمله رواياتى كه در ارتباط با اهميّت فوق العاده فقه و احكام حلال و حرام وارد شده، رواياتى است كه مؤمنين را به فراگيرى و حفظ احاديث فقهى ترغيب و تشويق مى‌كند نظير روايتى كه مى‌گويد: فراگيرى يك حديث از راوى صادق، از دنيا و همه طلا و نقره آن بهتر است‌

(حديث فى حلال و حرام تأخذه من صادق خير من الدنيا و ما فيها من ذهب أو فضّة) [٩]

و رواياتى كه شايد در حدّ تواتر است و در ارتباط با حفظ چهل حديث وارد شده در بعضى صريحاً سخن از حفظ چهل حديث مربوط به حلال و حرام را مطرح مى‌كند مثل روايتى كه در آن امام‌

[١]. بحار الأنوار، ج ١، ص ٢١٣، ح ٩.

[٢]. همان مدرك، ص ٢١٤، ح ١٤، از امام باقر عليه السلام.

[٣]. نهج البلاغه‌، خطبه ١٦٦.

[٤]. كافى‌، ج ١، ص ٣٨، ح ٢، از امام صادق عليه السلام.

[٥]. همان مدرك، ح ٣، از موسى بن جعفر عليه السلام.

[٦]. بحار الأنوار، ج ١، ص ١٧٧، ح ٤٨ از رسول مكرم صلى الله عليه و آله.

[٧]. كافى‌، ج ١، ص ٣٨، ح ٢.

[٨]. بحار الأنوار، ج ١، ص ٢٠١، ح ٩.

[٩]. همان مدرك، ص ٢١٤، ح ١٣، از امام صادق عليه السلام.