١. شيخ بهاء الدّين محمّد بن حسين عبد الصّمد عاملى معروف به «شيخ بهايى» (م ١٠٣١): رساله عمليّه ايشان به زبان فارسى به نام «جامع عبّاسى‌» است اما برخى كتب فقهى و اصولى ديگر ايشان عبارتند از: «الحبل المتين فى احكام الدين‌، رسالة فى فقه الصلاة، زبدة فى اصول الفقه‌، رسالة فى معرفة القلبة، رسالة فى المواريث‌، الاسئلة الجزائرية». [١]

٢. ملّا محمّد امين استرآبادى (م ١٠٣٣): از كتابهاى فقهى ايشان‌ جوابات المسائل الثلاثة و الفوائد المدنيّة است. [٢]

٣. مولى محمّد تقى مقصود على المجلسى (م ١٠٧٠) پدر مجلسى معروف: يكى از كتب فقهى ايشان‌ روضة المتّقين‌ در شرح كتاب‌ من لا يحضره الفقيه‌ است.

٤. ملا محمّد باقر بن محمّد مؤمن خراسانى، معروف به «محقّق سبزوارى» (م ١٠٩٠): برخى كتابهاى فقهى ايشان، ذخيرة المعاد في الارشاد و كفاية الفقه‌ است. [٣]

٥- حسين بن جمال الدين محمّد، معروف به «محقّق خراسانى» (م ١٠٩٨): كتاب معروف ايشان در فقه، مشارق الشموس فى شرح الدروس‌ است. [٤]

قرن دوازدهم:

در اين قرن فقهاى صاحب نامى مى‌زيستند؛ مانند:

١. جمال الدّين بن حسين خوانسارى (م ١١٢١): معروف‌ترين كتابهاى فقهى ايشان‌ حاشيه شرح لمعه‌ و حاشيه شرايع‌ است.

٢. شيخ محمّد بن حسن بن محمّد اصفهانى، ملقب به بهاء الدّين، معروف به فاضل اصفهانى (م ١١٣٧): كتابهاى معروف فقهى ايشان: كشف اللثام عن قواعد الاحكام‌ و المناهج السنية فى شرح روضة البهية است. [٥]

قرن سيزدهم:

در اين قرن نيز مجتهدان صاحب فتوا بسيار بودند؛ از جمله:

١. سيد محمّد مهدى ابن سيد مرتضى طباطبايى بروجردى، معروف به «بحر العلوم» (م ١٢١٢): [٦] برخى‌

[١]. شيخ حرّ عاملى در امل الآمل درباره شيخ بهايى مى‌نويسد: جايگاه او در فقه، علم، فضل، تحقيق، دقّت نظر، بزرگى شأن و منزلت و نيكو نوشتن و همه خوبى‌ها آشكارتر از آن است كه نيازى به ذكر و يادآورى باشد. (تنقيح المقال‌، باب محمّد، شماره ١٠٥٩٧، ج ٣، ص ١٠٧).

[٢]. الذّريعة، ج ٥، ص ٢١٧.

[٣]. همان مدرك، ج ١٠، ص ١٩، شماره ٩٦؛ ج ١٨، ص ٩٦، شماره ٨٤٣.

[٤]. محقّق اردبيلى در جامع الرواة درباره وى مى‌گويد: جايگاه او در بزرگى قدر و شأن و منزلت، بلندى مرتبت، مهارت او در علوم عقلى و نقلى و دقّت نظر و ... مشهورتر از آن است كه نيازى به يادآورى باشد (تنقيح المقال‌، باب حسين، شماره ٢٨٦٧، ج ١، ص ٣٢٣).

[٥]. فقهاى نامدار شيعه، صفحه ٢٤٥، به نقل از ريحانة الادب‌ مرحوم مدرس.

[٦]. مرحوم نورى در مستدرك نوشته: جميع علماى عصر خودش و كسانى كه پس از آن آمده‌اند به علو مقام و رياست نقلى و عقلى و ساير كمالات او اذعان كرده‌اند حتى شيخ و فقيه اكبر شيخ جعفر نجفى با مقام بلند فقاهت و رياستش كفش او را با تحت الحنك خود پاك مى‌كرد، جمع زيادى از علماى بزرگ از تلامذه او بوده‌اند، از جمله فاضل نراقى. (الكنى و الألقاب‌، ج ٢، ص ٦٨- ٦٧).