مهم‌ترين منبع شريعت يهودى پس از تورات عبارت است از ميشنا و تلمود، كه حاصل گردآورى شريعت شفاهى است. به اعتقاد يهوديان، افزون بر تورات نوشته، كه همان پنج كتاب موسى است، تورات ديگرى نيز بر موسى وحى شد كه همواره به شكل نانوشته در كنار تورات مكتوب، وجود داشته و داراى همان ارزش و اعتبار است. از اين سنّت به تورات شفاهى تعبير شده است. ابن ميمون در مقدّمه‌ تفسير ميشنا مى‌نويسد:

هرميصوا [حكم‌] كه خداى متعال به معلّم ما موسى- سلام بر او- سپرد شرح و تفسير آن نيز به همراهش بود. خدا حكم را به او گفت و سپس شرح، ماهيّت و هر حكمتى كه در آيه‌هاى تورات بود به وى داد. [٢]

اين انديشه كه موسى يك تورات شفاهى نيز براى تفسير و تكميل تورات از خود به جاى گذاشته است گرچه مخالفانى نيز در بين يهوديان، به ويژه از فرقه صدوقيان، داشت، انديشه‌اى غالب بود، و از اين رو، پس از تخريب معبد دوم به دست روميان در سال ٧٠ ميلادى فكر تدوين اين سنّت قوت گرفت. حجم زياد شريعت شفاهى از يك سو، و ويرانى معبد و تبعات آن (از جمله پراكندگى يهوديان)، از سوى ديگر، اين مسأله را مطرح كرد كه چه بسا اين گنجينه نانوشته در گذر زمان به دست فراموشى سپرده شود. بى‌شك مكتب‌هاى درس هيلل و شَمّاى نيز كه به بحث و تفسير احكام تورات مى‌پرداختند در جلب توجّه به اين امر بى‌تأثير نبوده‌اند. از اين رو، مجموعه‌هايى در شريعت شفاهى تدوين شد.

در اوايل قرن سوم ميلادى (حدود ٢١٠ م) يكى از عالمان يهودى به نام ربّى يهودا هناسى‌ [٣] مكتوبات متفرّق هلاخايى را به صورت يكجا تدوين كرد و يك كتاب ويژه تورات شفاهى به وجود آورد كه «ميشنا» (به معناى مطالعه، آموزش، تكرار) نام گرفت. مجموعه هناسى در همه مدارس يهودى آن زمان پذيرفته شد و جاى همه آثارِ پيشين را گرفت.

ميشنا كه حاصل كارِ شش نسل از عالمان شريعت شفاهى (تنّائيم) است، داراى شش بخش است كه به هر بخش‌ سِدِر [٤] مى‌گويند. هر سِدِر شامل تعدادى رساله يا مَسِخِت‌ [٥] است. ميشنا مجموعاً ٦٣ رساله دارد. بخش‌هاى شش‌گانه ميشنا و رساله‌هاى آنها بدين قراراند: الف) زراعيم (بذرها)؛ اين بخش به مسائلى مثل كشاورزى و نان و نماز و دعاها و ...

مى‌پردازد. رساله‌هاى اين بخش بدين قرارند:

[١]. خواهد آمد كه «ميشنا» عبارت است از آنچه بر موسى وحى شد ولى به شكل نانوشته براى تفسير و تكميل تورات وجود داشت و در سال ٢١٠ ميلادى توسط يكى از عالمان يهودى جمع‌آورى شد و «تلمود» عبارت است از مجموعه رساله‌هايى كه در تفسير ميشنا تدوين شد و «گمارا» نام گرفت به ضميمه متن ميشنا، يعنى «تلمود» به معناى تعليم، مجموعه‌اى است كه ميشنا و تفسير آن را يكجا در بر دارد.

[٢].Maim .,Introduction to Comm .Mishnah ,ch .١ .

[٣].R .Judah HaNasi

[٤].seder

[٥].massekhet