برخى فقيهان مانند اماميّه و شافعيّه و حنفيّه حرف «باء» را براى تبعيض يا الصاق گرفته، و لذا در وضو مسح مقدارى از سر را كافى دانسته‌اند. [٣] امّا فقهاى برخى مذاهب مانند مالكيّه و حنبليّه حرف «باء» را زائده دانسته و مسح كل سر را لازم دانسته‌اند. [٤]

ج) اشتراك لفظى يك صيغه صرفى‌

. اين اشتراك نيز گاهى سبب اختلاف فتاوا مى‌شود، مانند: لفظ «محيض» اسم مصدر است و با وزن «مَفعِل» مشترك بين دو معناى «محل حيض» و «زمان حيض» است.

جمعى از فقها مانند اماميّه و شافعى (در قول اقوى) و ثورى و محمّد بن حسن شيبانى و داوود و فخر رازى‌ [٥] بر اساس قرينه دنباله آيه « «فَإِذا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ»؛ هرگاه پاكيزه شدند از جايى كه خداوند شما را به آن امر كرده به آنان وارد شويد» [٦] و حديث نبوى صلى الله عليه و آله‌ [٧] احتمال اوّل (يعنى اسم مكان بودن) را برگزيده و غير از مباشرت جنسى، استمتاع حتّى مابين السرة و الركبة دوران حيض را جايز دانسته‌اند.

امّا برخى ديگر فقيهان مانند: مالك، ابو حنيفه، اوزاعى و يكى از دو قول شافعى احتمال دوم (يعنى اسم زمان بودن) را ترجيح داده و هرگونه بهرورى از همسر در دوران حيض را ممنوع و حرام دانسته‌اند. [٨]

د) اشتراك يك تركيب كلامى بين مفاهيم متعدّد

گاهى سبب اختلاف فتاوا مى‌شود، مانند:

١. استثنا پس از جمله‌هاى متعدد

قرآن كريم در سوره نور، فرموده است: « «وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمانِينَ جَلْدَةً وَ لا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهادَةً أَبَداً وَ أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ* إِلَّا الَّذِينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ»؛ آنان كه به زنان پاكدامن تهمت زنا مى‌زنند و چهار شاهد نمى‌آورند، ٨٠ تازيانه بر آنان زنيد و ابداً هيچ شهادتى از آنان نپذيريد، و آنان فاسق‌اند، مگر كسانى كه پس از آن توبه كرده و اصلاح (عمل شايسته) انجام دهند، زيرا خداوند آمرزنده مهربان است». [٩]

در آيه شريفه اوّل به ترتيب سه كيفر براى قاذف (تهمت‌زننده) مشخص فرموده است:

١. ٨٠ تازيانه بخورد.

[١]. اثر اللغة فى اختلاف المجتهدين‌، (عبد الوهاب عبد السلام طويله)، ص ٢١٠.

[٢]. مائده، آيه ٦.

[٣]. جواهر الكلام‌، ج ٢، ص ١٧١.

[٤]. الفقه على المذاهب الاربعة، ج ١، ص ٦٣ و ٧٢.

[٥]. تفسير فخر رازى‌، ذيل آيه ٨ سوره بقره.

[٦]. بقره، آيه ٢٢٢.

[٧]. تفسير در المنثور، ذيل آيه شريفه: قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: «جامعوهنّ فى البيوت و اصنعوا كلّ شى‌ء إلّا النكاح».

[٨]. أثر الاختلاف فى القواعد الاصوليه فى اختلاف الفقهاء، ص ٨٧.

[٩]. نور، آيات ٥- ٤.