زيرا اگر بپذيريم كه اسلام حتّى در يك مورد از نيازهاى زندگى بشر حكمى ندارد و قادر به حلّ مشكلات انسان در آن زمينه نمى‌باشد، اين خود اعتراف به ناتمام بودن اسلام و نرسيدن به حدّ كمال است.

ممكن است امروز ما نتوانيم به خاطر موانعى به بعضى از احكام واقعى اسلام دست پيدا كنيم، ولى مانعى از رسيدن به حكم ظاهرى وجود ندارد. چرا كه ما هيچ فقيهى را در هيچ عصر و زمانى نمى‌يابيم كه حتّى نسبت به يك موضوع و يك واقعه معتقد باشد كه در ارتباط با آن حكم ظاهرى نداريم و مردم نسبت به آن آزادند تا به هر شكلى كه مايلند عمل نمايند.

با توجّه به آنچه گفته شد، و با عنايت به اين كه مسائل مستحدثه فراوانى در ابواب مختلف فقهى در عصر و زمان ما وجود دارد كه هيچ كدام از آنها در كتب فقهاى پيشين مطرح نشده (زيرا در آن اعصار محل ابتلا نبوده) و در آيه‌اى از آيات قرآن و روايتى از روايات معصومين عليهم السلام پيرامون آن به خصوص بحث نشده؛ آرى با توجّه به اين دو نكته، ناچاريم كه در مورد چنين مسائلى بحث و بررسى كرده، و آنها را در بوته مطالعه و نقادى قرار داده، تا به پاسخى صحيح و قانع‌كننده دست يابيم.

٣. نمونه‌هايى از مسائل مستحدثه‌

مسائل مستحدثه در ابواب مختلف فقه- همان گونه كه اشاره شد- بسيار فراوان است، ولى مهم‌ترين آنها به شرح زير است:

الف) مسائل مستحدثه پزشكى‌

١. تشريح:

آيا براى دانشجويان رشته پزشكى جايز است كه جسد مرده مسلمانى را تشريح كنند؟

مخصوصاً كه از يك سو در روايتى مى‌خوانيم:

«إِيّاكُمْ وَ الْمُثْلَةَ وَ لَوْ بِالْكَلْبِ الْعَقُورِ

؛ از قطعه‌قطعه كردن اعضاى بدن پس از مرگ اجتناب كنيد، هرچند جسد سگ گزنده و مزاحم باشد». [١]

در صورتى كه اگر مجاز به تشريح نباشند، توانايى لازم را جهت انجام عمليّات جراحى و ساير معالجات طبى بدست نخواهند آورد. زيرا اقدام به طبابت مخصوصاً بخش جراحى بدون انجام تشريح بسيار مشكل است.

٢. پيوند اعضا:

آيا قطع برخى از اعضاى انسان زنده يا مرده، نظير قلب و كليه و چشم و مانند آن و پيوند زدن آن به بدن انسان زنده ديگر جايز است؟

مخصوصاً كه عضو قطع شده (چه از بدن انسان زنده باشد و چه مرده) ناپاك است و خريدوفروش آن و نماز با آن مورد سؤال است؟

٣. تلقيح مصنوعى:

آيا مى‌توان نطفه شوهر را گرفت، و توسّط ابزار پزشكى آن را به رحم زوجه‌اش- كه بطور طبيعى پذيراى نطفه نيست- يا رحم زن بيگانه‌اى تلقيح و تزريق كرد؟ آيا جايز است نطفه دو همسر گرفته شود و پس از تركيب در خارج از رحم، در رحم مصنوعى پرورش داده شود و سپس جنين پرورش يافته، به رحم زوجه يا زن بيگانه‌اى‌

[١]. وسائل الشيعة، ج ١٩، ابواب القصاص فى النفس، باب ٦٢، ح ٦؛ نهج البلاغه‌، نامه ٤٧.