«له تصانيف جامعة للفوائد، منها: كتاب الجامع للشرائع في الفقه و كتاب المدخل فى أصول الفقه‌؛ او تصنيفات متعدّدى دارد كه جامع فوائد است، مانند كتاب‌ جامع الشرايع فى الفقه‌ و كتاب‌ المدخل فى أصول الفقه‌ است». [١]

٢. نجم الدين جعفر بن حسن بن يحيى بن سعيد هزلى حلّى (م ٦٧٦ معروف به محقّق اوّل) [٢]:

در تأسيس الشيعة درباره او مى‌نويسد:

«او داراى كتابهايى است، از جمله كتاب‌ شرايع الاسلام‌- كه از معروفترين و معتبرترين متون فقهى است و شروح بسيارى بر آن نگاشته شده- و كتاب‌ النافع‌ و كتاب شرح نافع به نام‌ معتبر». [٣]

قرن هشتم:

در اين قرن نيز علماى بزرگ صاحب فتوايى بودند از جمله:

١. حسن بن يوسف بن علي بن مطهّر، معروف به علّامه حلّى (م ٧٢٦): درباره وى نوشته‌اند:

«تأليفات او در تمام علوم بيش از ٥٠٠ عنوان كتاب است. از جمله آنها كتاب «قواعد» در فروع فقهيه، «تذكرة» كتاب «ارشاد» كتاب «تبصرة» در فروع مستنبط از فقه و ...». [٤]

٢. فخر المحقّقين محمّد فرزند علّامه حلّى (م ٧٧١):

كتاب معروف او در فقه «ايضاح الفوائد فى حل مشكلات القواعد» است. [٥]

٣. محمّد بن مكّى، معروف به شهيد اوّل (م ٧٨٦): برخى از كتابهاى فقهى و فتوايى ايشان عبارتند از:

«اللمعة الدمشقية؛ الذكرى‌ فى فقه الامامية؛ الدروس الشرعية في فقه الامامية؛ خلاصة الاعتبار في الحج و الاعتمار؛ البيان‌ في الفقه و الالفية في فقه الصلاة». [٦]

[١]. تأسيس الشيعة، ص ٣٠٧.

[٢]. در كتاب قاموس الرجال آمده است: محقّق حلّى نخستين كسى است كه كتاب فقهى خود (شرايع) را بر اساس شيوه‌هاى متأخّرين تنظيم و تأليف كرده است. وى در كتاب شرايع خود، هسته اصلى مطالب نهايه، مبسوط و خلاف شيخ را گردآورى كرده است. (تلفيقى ميان مطالب اين سه كتاب به طور فشرده پديد آورد) در حالى كه پيش از آن، برخى از فقها- مانند ابن ادريس حلّى در سرائر- به شيوه نهايه شيخ و برخى ديگر- مانند قاضى ابن برّاج در مهذّب- مانند مبسوط و خلاف شيخ كتاب نوشته‌اند. (قاموس الرجال‌، ج ٢، ص ٦١٦).

[٣]. تأسيس الشيعة، ص ٣٠٦- ٣٠٥.

[٤]. همان مدرك، ص ٣٠٧- ٣٠٦.

در تنقيح المقال‌ درباره علّامه حلّى آمده است: همه دانشمندان اسلامى بر دانش فراوان وى در همه فنون اتّفاق نظر دارند. او فقيه، متكلّم، حكيم، منطقى، صاحب نظر در هندسه و رياضيات بود. (تنقيح المقال‌، باب حسن، شماره ٢٧٩٤).

[٥]. فخر المحقّقين عالمى محقّق و مجتهدى فقيه بود. وى از بزرگان اماميّه به شمار مى‌آيد و شاگردش شهيد اوّل اين گونه از او تجليل مى‌كند: بزرگ، پيشوا، سلطان عالمان، داراى بالاترين درجه در ميان عالمان و فاضلان و برجستگان و مايه افتخار آيين و دين. (مقدّمه‌ بحار الأنوار، ج ٠، ص ٢٥٥ به نقل از روضات الجنات‌، ج ٨، ص ٣٨٧ و اجازات‌، ص ١٤).

[٦]. در امل الآمل درباره وى آمده است: وى عالم، فقيه، محدّث، اهل دقّت، مورد اعتماد، جامع فنون عقلى و نقلى، زاهد، عابد، پرهيزكار، شاعر، اديب و يگانه روزگارش بود. (اعيان الشيعة، ج ١٠، ص ٥٩).