بنابراين هرگاه در عرف عقلاى امروز احكامى وضع شود كه در سابق نبوده هرگز نام احكام امضايى بر آن نمى‌توان گذاشت و اعتبار شرعى ندارد مگر اينكه به طور قطع مشابه احكامى باشد كه در زمان شارع مقدّس بوده و مورد امضا قرار گرفته باشد.

٥. احكامى كه از عمومات و اطلاقات ادلّه و قواعد كلّى شرع براى موضوعات مستحدثه استنباط مى‌شود ممكن است احكام امضايى باشد يا تأسيسى. بستگى به قواعد و عمومات و اطلاقاتى دارد كه آن حكم از آن استفاده شده است؛ هرگاه آن عمومات و اطلاقات و قواعد جنبه تأسيسى داشته، فروع مستنبط از آن نيز تأسيسى است و اگر جنبه امضايى داشته، فروع آن نيز امضايى است.

٦. تقسيم احكام به تأسيسى و امضايى منحصر به احكام فقهى نيست، بلكه قواعد اصولى مانند حجيّت خبر واحد و ظواهر الفاظ و اصول عمليّه چهارگانه و مانند آن را نيز شامل مى‌شود، حتّى قواعد فقهى كه برزخى است ميان مسائل اصولى و مسائل فقهى؛ مانند قاعده «لا ضرر» و قاعده «تجاوز» و «فراغ» و «قرعه» و مانند آنها نيز در اين تقسيم (تقسيم به تأسيسى و امضايى) داخل است.

*** منابع و مآخذ

١. اصطلاحات الاصول، آية اللَّه مشكينى، دفتر نشر الهادى، چاپ ششم، ١٣٧٤ ش.

٢. الاصول العامّة للفقه المقارن، محمّد تقى حكيم، مؤسّسه آل البيت، چاپ دوم، ١٣٩٠ ق.

٣. أنوار الهداية، امام خمينى قدس سرّه، مؤسّسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى قدس سرّه، ١٤١٥ ق.

٤. أجود التقريرات آية اللَّه خويى، (تقريرات آية اللَّه نايينى)، انتشارات مصطفوى، ١٣٦٨ ق.

٥. بحار الأنوار، علّامه محمّد باقر مجلسى، مؤسّسة الوفاء، بيروت، چاپ دوم، ١٤٠٣ ق.

٦. تذكرة الفقهاء، علّامه حلّى، مكتبة الرضويّة لإحياء الآثار الجعفريّه.

٧. جامع المقاصد، محقق كركى، مؤسّسه آل البيت، چاپ اوّل، ١٤١١ ق.

٨. جواهر الفقه قاضى ابن براج، تحقيق ابراهيم بهادرى، جامعه مدرّسين، چاپ اوّل، ١٤١١ ق.

٩. خيارات، سيّد مصطفى خمينى، مؤسّسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى قدس سرّه، ١٤١٨ ق.

١٠. الكافى، أبو جعفر محمّد بن يعقوب كلينى، دار صعب- دار التعارف، بيروت، چاپ چهارم، ١٤٠١ ق.

١١. كنز العمّال، على متقى هندى، مؤسّسة الرسالة، بيروت، چاپ پنجم، ١٤٠٥ ق.

١٢. مسالك، شهيد ثانى، مؤسسة المعارف الاسلاميه، چاپ اوّل، ١٤١٦ ق.

١٣. مستدرك، حاكم نيشابورى، دار المعرفة، ١٤٠٦ ق.

١٤. منتقى الاصول، محمّد حسين روحانى، چاپخانه امير، ١٤١٣ ق.

١٥. وسائل الشيعة، شيخ حرّ عاملى، طبع دار الكتب الاسلاميّه.