پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٠٤ - شرح و تفسير رحمت بىپايان خدا

دو تكرار شده است و از ظاهر تعبيرات اين چند جمله چنين استفاده مى‌شود كه نخست اشاره به اصل رحمت و نعمت الهى شده، سپس از دوام و پايدارى آنها سخن به ميان آمده كه هر كدام موهبتى جداگانه است، نعمت و رحمت او از مواهب اوست، و داوم آنها نيز از عنايات او.

و اين همان است كه در قرآن مجيد مى‌خوانيم: «وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها» [١]، و اگر نعمتهاى خداوند را بشماريد هرگز نمى‌توانيد آنها را احصاء كنيد!» جالب توجه اين كه اين دو وصف را در واقع به صورت دليلى بر عدم استنكاف بندگان از عبادت پروردگار ذكر كرده است، اين همان چيزى است كه در علم كلام تحت عنوان «شكر منعم يكى از انگيزه‌هاى معرفة اللّه»، ذكر كرده‌اند.

واژه‌هاى رحمت و نعمت و مغفرت، با اين كه با يكديگر پيوند دارند هر يك مفهوم جداگانه‌اى دارند، رحمت معنى وسيعى دارد كه هر گونه محبت الهى را در باره بندگان شامل مى‌شود، خواه از طريق بخشش نعمتها باشد يا از طريق آمرزش گناهان، و به تعبير ديگر: نسبت ميان رحمت و هر يك از آن دو (نعمت و مغفرت) نسبت عموم و خصوص مطلق است، ولى نعمت و مغفرت دو مفهوم جداى از هم دارند، نعمت در مورد امكانات وجودى به كار مى‌رود كه به انسان در مسير تكامل كمك مى‌كند، و او را بهره‌مند مى‌سازد، ولى مغفرت زدودن آثار گناه و برداشتن موانع از سر راه است.

[١] سوره نحل، آيه ١٨.