پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٣ - ٣- سؤال ديگر

٣- سؤال ديگر

در خطبه بالا آمده بود كه امام عليه السّلام فرمود: «من، در زمانى به فنون جنگ پرداختم كه بيست سال از عمرم نمى‌گذشت». در اينجا اين سؤال پيش مى‌آيد كه على عليه السّلام به هنگام هجرت حد اقل ٢٣ ساله بود و مى‌دانيم جنگ‌هاى اسلامى، بعد از هجرت واقع شد. اين مسأله تاريخى، چگونه با سخن بالا سازگار است؟

در جواب مى‌گوئيم كه درست است كه جنگ‌ها، به طور رسمى، بعد از هجرت آغاز شد، ولى سال‌هاى آخر اقامت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در مكه نيز با طوفان‌ها و درگيرى‌هاى شديدى همراه بود كه كمتر از جنگ محسوب نمى‌شد. و يك نمونه آن، محاصره خانه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به وسيله شمشيرزنان قريش، در ليلة المبيت بود كه على عليه السّلام با ايثار عجيبى، خود را در كانون خطر افكند و جان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را نجات داد. حتّى در بعضى از تواريخ آمده كه قبل از آن نيز دشمنان نقشه، كشتن پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را كشيده بودند و ابو طالب از اين موضوع سخت نگران بود.

مرحوم علامه مجلسى، در بحار الانوار، نقل مى‌كند، كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم هنگامى كه از خانه‌اش (در مكّه) خارج مى‌شد، بچه‌هاى مشركان، او را با سنگ هدف قرار مى‌دادند تا آنجا كه بدن او را مجروح مى‌ساختند و على عليه السّلام به عنوان دفاع از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به آنها حمله مى‌كرد و آنها فرار مى‌كردند. [١] اين گونه حوادث و مانند آن، نشان مى‌دهد كه در دوران مكه، هر چند جنگ ميان مسلمانان و مشركان رسما آغاز نشده بود، ولى حالتى شبيه به جنگ و درگيرى، وجود داشت كه مى‌بايست با نيروى تدبير بر آن غلبه يافت و آمادگى دفاعى را همواره حفظ كرد.

شايد جمله (نهضت فيها و ما بلغت العشرين)- كه در خطبه بالا آمده است- نيز اشاره به مسأله آمادگى براى جنگ باشد، نه آغاز جنگ.

[١] بحار الانوار، جلد ٤١، صفحه ٦٢.