پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٠ - سازشكار نيستم، وقت شناسم!

خطبه در يك نگاه‌

امام، در اين خطبه، مخالفان حق را به شدّت تهديد مى‌كند و از عزم راسخ خود نسبت به جنگ و ستيز با آنان پرده برمى‌دارد و آنها را از هر گونه سازش سياسى و معامله كردن بر سر حق و عدالت، مأيوس مى‌كند. سپس پيرامون خود را با چندين اندرز و توصيه مهم براى همراهى با او در اين راه، آماده مى‌سازد.

بعضى معتقدند كه اين، در واقع، پاسخى است به كسانى كه به آن حضرت خرده مى‌گرفتند كه چرا با مخالفانش، سازش نمى‌كند و با پرداختن رشوه و ... آنها را به تسليم وا نمى‌دارد. امام، با اين سخن، روشن مى‌كند كه او اهل اين گونه معاملات نيست. [١]

شرح و تفسير

سازشكار نيستم، وقت شناسم!

امام، در نخستين جمله‌هاى اين خطبه، عزم راسخ خود را در پيكار با مخالفان حق، آشكار مى‌سازد و مى‌فرمايد: «به جان خودم سوگند! در مبارزه با مخالفان حق و آنان كه در گمراهى غوطه‌ورند، هيچ گونه مجامله و مدارا نمى‌كنم و سستى به خرج نمى‌دهم، و لعمري‌ [٢]! ما عليّ من قتال من خالف الحقّ و خابط [٣]

[١] مفتاح السعادة فى شرح نهج البلاغه، جلد، صفحه ١١٢.

[٢] «لعمرى» و «عمر» و «عمر» و «عمر»، به معناى «مدّت زندگى»، است و به هنگام قسم، عمر (به فتح عين) گفته مى‌شود در اينجا، «لعمرى»، مبتدأ و خبرش، محذوف است و در اصل: «لعمرى قسمى» (به عمرم سوگند- كه ما، در فارسى، «به جانم سوگند» مى‌گوئيم) است. در مجمع البحرين، در اينجا سؤالى مطرح مى‌كند و آن اين كه چه گونه اين جمله، در قرآن به كار رفته و به غير خداوند، سوگند ياد شده است در حالى كه قسم، تنها، به ذات پاك خداوند ياد مى‌شود؟ و در پاسخ مى‌گويد: كه اين قسم، حقيقى نيست، بلكه صورت قسم است و يا اين كه در تقدير چنين است: «بواهب عمرى و عمرك»، يعنى، سوگند به كسى كه عمر و جان، به من و تو بخشيده است.

[٣] «خابط» از مادّه «خبط» به معناى «زدن» يا «زدن نامنظّم» است. اين واژه، در مورد شتر، هنگامى كه نامنظم راه مى‌رود، به كار مى‌رود.