پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٦ - ترجمه

دستگاههاى پيشرفته علمى قادر نيستند اندكى از وظايف متنوّع و سنگين آن را انجام دهند. اگر در تمام جهان هستى هيچ نشانه‌اى براى وجود خدا جز همين يك عضو نبود براى پى بردن به ذات پاك او كافى بود، تا چه رسد به اين كه به هر سو نگاه كنيم آثار او را مى‌بينيم.

اين همه موجودات زنده متنوّع كه به گفته دانشمندان هنوز صدها هزار نوع از آن در دل جنگلها و صحراها ناشناخته مانده و ميليونها نوع ديگر در اعماق اقيانوسها، هر يك به تنهايى دليل روشنى بر عظمت و قدرت و علم بى‌انتهاى او است، با اين حال چگونه ممكن است كسى در دل انكارش كند هر چند به خاطر هوا پرستى و علايق مادى لفظ انكار بر زبان جارى كند. و به گفته بعضى از دانشمندان غرب اگر كسى بخواهد خدا را منكر بشود بايد چشم بر هم بگذارد و هيچ يك از موجودات جهان طبيعت را نبيند.

همچنين به گفته دانشمند ديگرى هر كشف تازه علمى در جهان آفرينش راه تازه‌اى به سوى خدا مى‌گشايد و به اين ترتيب با پيشرفت علم و دانش بشرى راه خداشناسى روز به روز هموارتر مى‌گردد.

سرانجام در پايان اين خطبه مى‌فرمايد: «خداوند بسيار برتر است از گفته كسانى كه موجوداتى را به او تشبيه مى‌كنند و يا ذاتش را انكار مى‌نمايند»! (تعالى اللّه عمّا يقول المشبّهون به و الجاحدون له علوّا كبيرا).

مشبّهه (گروه تشبيه كنندگان) به دو معنى اطلاق مى‌شود: كسانى كه خدا را به بندگانش تشبيه مى‌كنند و مثلا براى او جسم و اعضاء و دست و پا قائل مى‌شوند و كسانى كه موجودات ديگر را به او تشبيه مى‌كنند و شريك و همتا قرار مى‌دهند، مثلا به جاى عبادت خداوند در برابر بتها سجده مى‌كنند.

جمعى از مفسران (نهج البلاغة) جمله بالا را اشاره به معنى اول دانسته‌اند، در حالى كه بعضى ديگر ناظر به معنى دوم مى‌دانند و با توجّه به تعبير (المشبّهون به) معنى دوم صحيح‌تر به نظر مى‌رسد هر چند هر دو گروه در اشتباهند، زيرا نه او