پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٩ - خطبه در يك نگاه

خطبه چهل و دوم‌ [١] من كلام له عليه السّلام و فيه يحذر من اتّباع الهوى و طول الأمل فى الدّنيا.

در اين سخن امام عليه السّلام مردم را از پيروى هواى نفس و آرزوهاى طولانى بر حذر مى‌دارد.

خطبه در يك نگاه‌

با توجه به آنچه در سند خطبه از «نصر بن مزاحم» در ذيل نقل كرديم، به خوبى روشن مى‌شود كه اين خطبه بعد از جنگ جمل و به هنگام ورود امير مؤمنان على عليه السّلام به كوفه ايراد شده است، و ظاهرا ناظر به غرور و غفلت و توقّعات‌

[١] سند خطبه: اين خطبه با اسناد مختلفى از آن حضرت نقل شده است، و گروهى از كسانى كه قبل از سيد رضى مى‌زيسته‌اند آن را در كتابهاى خود (با تفاوتهاى مختصرى) آورده‌اند، از جمله «نصر بن مزاحم» در «كتاب صفّين» و «شيخ مفيد» در «كتاب مجالس»، و مسعودى در مروج الذهب، آن را نقل كرده‌اند.

نصر بن مزاحم مى‌گويد:

«هنگامى كه على عليه السّلام بعد از پيروزى در جنگ جمل از بصره وارد كوفه شد اهل كوفه به همراه قاريان و دانشمندان و اشراف شهر به استقبال امام عليه السّلام آمدند و پيروزى او را بر دشمن تبريك گفتند، سپس سؤال كردند: كجا وارد مى‌شويد، آيا به قصر دار الامارة؟ فرمود: نه، من وارد ميدانگاه شهر مى‌شوم! حضرت در آنجا پياده شد و به سوى مسجد بزرگ شهر آمد و در آنجا دو ركعت نماز گزارد، سپس بر فراز منبر رفت و حمد و ثناى الهى به جاى آورد، و درود بر پيغمبر فرستاد، بعد فرمود: اما بعد، اى اهل كوفه، شما در اسلام فضيلتى داريد مادامى كه وضع خود را دگرگون نسازيد، من شما را به سوى حق فراخواندم پذيرفتيد، سپس كار خلاف كرديد و وضع خود را دگرگون ساختيد (اشاره به كوتاهى‌ها و تخلّف گروهى از آنان در جريان جنگ جمل است) شما اگر فضيلتى داريد بين خودتان و خدا است، ولى در احكام الهى و تقسيم (غنائم و بيت المال) با ديگران تفاوتى نداريد، آن گاه خطبه بالا را در ادامه اين سخن بيان فرمود: كه آنچه نصر بن مزاحم آورده تنها اندكى متفاوت با آن چيزى است كه سيد رضى ذكر كرده.