پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٧ - شرح و تفسير ستايش چنين خداوندى را سزا است

خدا تلاش كنيد (آرامش را در شب و تلاش را در روز قرار داد) شايد شكر نعمتهاى او را به جا آوريد. [١] اين معنى در آيات متعدّد ديگرى از قرآن نيز وارد شده و آزمايشهاى علمى نيز نشان داده است كه بيدارى در شب و خواب در روز ضربه شديدى بر سلامت انسان مخصوصا از نظر روانى وارد مى‌كند.

فايده طلوع و غروب ستارگان نيز بر كسى پوشيده نيست، چرا كه تنظيم اوقات، و پيدا كردن راه به سوى مقصود در درياها و صحراها، به وسيله ستارگان حاصل مى‌شود همان گونه كه در سوره انعام مى‌خوانيم: «وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ»، «او كسى است كه ستارگان را براى شما قرار داد تا در تاريكى‌هاى بيابان و دريا به وسيله آنها راه را بيابيد» [٢].

و در جاى ديگر مى‌فرمايد: «وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ»، [٣] آنها به وسيله ستارگان هدايت مى‌شوند.

آرى در آن روز كه وسايل راهيابى كنونى اختراع نشده بود مطمئن‌ترين وسيله براى كسانى كه از بيابانهاى بى‌نشانه و درياها عبور مى‌كردند، در روزها طلوع و غروب آفتاب بود، و در شبها ستارگان و به همين دليل راهيان برّ و بحر، فرد يا افراد آگاهى را از وضع نجوم همراه با خود داشتند، تا در بيابان و دريا راه را گم نكنند و اين كه در روايات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اهل بيت عصمت به «نجوم» تشبيه شده‌اند، نيز به خاطر همين است كه مردم به بركت آنها راه مستقيم حق را پيدا مى‌كنند، و از بيراهه‌ها در امان خواهند بود.

تكيه امام عليه السّلام در ميان همه نعمتها بر تاريكى شب و طلوع و غروب ستارگان ممكن است مشتمل بر اين پيام نيز باشد كه با قيام شاميان خونخوار بر ضد حكومت امام عليه السّلام دوران تاريكى براى مسلمانان فرا رسيد، و راه نجات در آن زمان تنها ستاره فروزان ولايت بود.

سپس امام عليه السّلام به بخش ديگرى از اين ستايش پرداخته مى‌فرمايد: «حمد

[١] سوره قصص، آيه ٧٣.

[٢] سوره انعام، آيه ٩٧.

[٣] سوره نحل، آيه ١٦.