ميان شما رخت بر بسته است. شما ظاهرا جمع و متحديد، امّا در باطن تنها و پراكنده. همين امر سبب شده كه به جاى عمل و كار به لفّاظى و رجز خوانى و سخنان داغ و آتشين بسنده كنيد، همان كارى كه در هر جامعه‌اى آشكار شود از درون فرو مى‌ريزد و در مدّتى كوتاه همه سرمايه‌هاى خود را از دست مى‌دهد. در مجالس خود، (داد سخن مى‌دهيد و رجز مى‌خوانيد)، مى‌گوييد: «چنين و چنان خواهيم كرد»، امّا هنگامى كه لحظه پيكار با دشمن فرا مى‌رسد، مى‌گوييد: «اى جنگ! از ما دور شو دور شو!»، تقولون في المجالس: كيت و كيت‌ [١]، فإذا جاء القتال قلتم: حيدي حياد [٢]! اين در واقع يكى از صفات بارز منافقان و افراد دو چهره و سست و بى‌اراده است كه در مجالس خصوصى و عمومى داد سخن مى‌دهند و از شجاعت و شهامت و تصميم اراده قاطع بحث مى‌كنند، امّا گويى تمام قدرت آنها در زبان آنها خلاصه مى‌شود و به هنگام ورود در ميدان مبارزه چنان ضعف و سستى از خود نشان مى‌دهند كه گويى فرياد مى‌زنند: «اى مبارزه! از ما دور شو! و از ما فاصله بگير!» اصلا از ورود در ميدان مبارزه وحشت دارند و با بهانه‌هاى مختلف از آن فرار مى‌كنند.

آرى، اين گونه است حال منافقان بزدل و آنها كه پر مى‌گويند و اراده‌اى براى انجام كار ندارند.

جمله «حيدى حياد!» در اصل، از ماده «حيد»، به معناى «تنفّر و كناره گيرى از چيزى» است و نقطه مقابل آن، «فيحى فياح» است كه به معناى «توجه و ترغيب كردن به چيزى» است. بنا بر اين، ممكن است مخاطب در «حيدى حياد!»، لشكريان و مبارزان باشند كه افراد منافق و سست عنصر، آنها را به كناره گيرى از ميدان دعوت‌

[١] «كيت و كيت» از ماده «تكييت» به معناى «آماده ساختن جهاز شتر، يا پر كردن ظرف آب» است، ولى تعبير به «كيت و كيت» معمولا در مواردى گفته مى‌شود كه انسان مى‌خواهد با حرف همه چيز را درست كند.

[٢] «حيدى» صيغه فعل امر از ماده «حيود» است. و واژه «حياد» اسم فعل است، مانند «نزال» كه به معناى «انزل» است. بنا بر اين هر دو واژه «حيدى» و «حياد»، يك مفهوم را مى‌رساند و تأكيد هم است و به معناى «دور شو و كناره بگير!» است.